Baş redaktordan
Keçmiş SSRİ dövrünün tanınmış səhiyyə təşkilatçısı, akademik Nikolay Semaşko bir dəfə belə demişdi:
“Sanitariya mədəniyyəti olmadan başqa heç bir mədəniyyətdən danışmaq olmaz.”
Bu fikrin əslində necə dərin və çoxqatlı bir məna daşıdığını anlamaq üçün günümüzə – 21-ci əsrin ortalarına nəzər salmaq kifayətdir. Texnologiya inkişaf edir, informasiya əlçatan olur, insanlar getdikcə daha çox biliyə sahib çıxırlar. Amma təəssüf ki, bəzi sadə, lakin həyati vacib qaydalara – gigiyena və sanitariya mədəniyyətinə əməl etmək sahəsində geriləmələr də müşahidə olunmaqdadır.
Mədəniyyət haradan başlayır?
İnsanlar çox vaxt mədəniyyəti yalnız musiqi, ədəbiyyat, teatr və geyim tərzi ilə ölçürlər. Amma mədəniyyətin başlanğıcı fərdin özünə və ətrafına göstərdiyi sayğıdan doğur. Əgər bir şəxs çöldən-bayırdan evə gəlincə əllərini yumağı unudursa, zibili çölə atırsa, ictimai yerlərdə siqaret çəkirsə, içdiyi şirənin plastik qabını har gəldi atırsa – onun hansı kitabı oxuduğu artıq o qədər də əhəmiyyətli olmur.
Sanitariya – təkcə sağlamlıq deyil, həm də dəyərdir
Sanitariya dedikdə, biz təkcə mikroblardan qorunmanı və ya xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almağı başa düşməməliyik. Bu, həm də cəmiyyətin məsuliyyət hissi, ictimai davranış mədəniyyəti və bir-birinə hörmət anlayışıdır. Məsələn:
• Bir ana körpəsinin altını dəyişib ətrafı təmiz saxlayırsa, bu artıq mədəni bir davranışdır.
• Bir uşaq məktəbdə yeməkdən əvvəl əllərini yuyursa, bu təkcə gigiyena deyil, həm də ailədən aldığı düzgün tərbiyənin göstəricisidir.
• Bir ata zibili küçəyə deyil, zibil qabına atırsa – bu həm fiziki, həm də mənəvi təmizliyə inamın təzahürüdür.
Gigiyenik savad – gələcəyin zəmanəti
Pandemiya dövrü bizə sübut etdi ki, sanitariya qaydalarına əməl etmək – sadəcə şəxsi sağlamlıq məsələsi deyil, ictimai məsuliyyətdir. Uşaqdan böyüyə hər kəs bu savadı əldə etməlidir. Uşaqlar məktəbdə bu mövzuda maarifləndirilməli, valideynlər öz nümunələri ilə övladlarına sanitar davranışları öyrətməlidirlər.
Son söz əvəzi
Sanitariya mədəniyyəti əxlaqın, estetik duyumun və vətəndaşlıq məsuliyyətinin təməlidir. Sanitariya mədəniyyəti – təkcə təmizlik deyil, məsuliyyət və mərifət göstəricisidir. Bu mədəniyyət ailədən, məktəbdən, küçədən başlayır.
Semaşkonun dediyi kimi, bu mədəniyyət olmadan nə gözəl ədəbiyyatdan, nə də yüksək mənəviyyatdan danışmaq olar.
Elə isə gəlin, bu ən sadə, lakin ən təsirli mədəniyyət formasını – sanitariya mədəniyyətini yaşadaq, yayaq və gələcək nəsillərə miras qoyaq.
Gəlin, bu mədəniyyəti hər evə, hər sinfə, hər ürəyə yayaq!
“ Ana və Uşaq" 