Təhsil və məktəbəqədər tərbiyə müəssisələri

Milli Məclisdə müzakirəyə çıxarılan İnzibati Xətalar Məcəlləsinə təklif edilən yeni – 525-1-ci maddədə göstərilir ki, valideynlər (onları əvəz edən şəxslər), uşaqlara nəzarəti həyata keçirmək vəzifəsini daşıyan təhsil, tibb, sosial xidmət, idman, mədəniyyət, istirahət müəssisələrinin və penitensiar müəssisələrin işçiləri tərəfindən uşağa qarşı cismani cəzanın tətbiqinə, yəni tərbiyə etmək məqsədilə və ya intizam tədbiri kimi uşağa qarşı fiziki və (və ya) psixoloji zorakılığın törədilməsinə görə iki yüz manat məbləğində cərimə ediləcək.

Dünya miqyasında müəllimlərə qarşı birbaşa cərimələr, ümumiyyətlə , dövlət qulluğu qanunlarının, əmək müqavilələrinin pozulmasına və ya şagirdlərə qarşı fiziki/psixoloji zorakılıq (məsələn, Malayziyada şagirdin üzərində qançırlar qoyan çimdikləmə) kimi cinayət əməllərinə əsasən, tətbiq edilir. Bəzi tətbiqlər ölkələrə görə dəyişir, məsələn:
• Malayziya: 4 yaşlı uşağın qolunu bənövşəyi rəng alana qədər çimdiklədiyinə görə məhkəmə bağça müəlliminə cərimələnib.
• Zimbabve: Kompüter elmləri müəllimi məktəb tapşırığını yerinə yetirmədiyinə görə şagirdi dəyənəklə fiziki cəzalandırdığına görə cərimələnib. Özəl kollec müəllimi də şagirdlərin yerinə imtahan verərək imtahan qaydalarını pozduğuna görə cərimələnib.
• Rusiya: Sibir bölgəsində bir müəllim, Ukraynadakı müharibəni tənqid edən sosial media paylaşımlarının şərhlərində “kədərli” emoji buraxdığına görə “Silahlı Qüvvələri böhtan atdığına” görə cərimələnib.
• Yaponiya: Məktəb qaydalarına əsasən, tətil zamanı siqaret çəkərkən tutulan müəllimlər inzibati cərimə ilə üzləşə bilərlər. Bundan əlavə, dövlət qulluğu statusuna malik olmalarına baxmayaraq, icazəsiz ikinci işdə çalışan müəllimlər də qanuni sanksiyalarla üzləşirlər.
• Tanzaniya və Zambiya: Şagirdlərə qarşı zorakılıq edən və ya pis rəftar edən müəllimlər həbs cəzası ilə yanaşı, yüksək cərimələr/kompensasiya cəzaları ilə üzləşirlər.
• Türkiyədə müəllimlər əmək haqqından tutulmalar istisna olmaqla, birbaşa pul cəzaları ilə üzləşməsələr də, həmkarlar ittifaqı hüquqları ilə bağlı mübahisələr (məsələn, nəzarət vəzifələri və ya Konstitusiya Məhkəməsinin qərarları ilə müəyyən edilmiş əlavə dərslər) inzibati məhkəmələrə göndərilə bilər. Məktəb və şagirdlərin dərsə gəlməməsi ilə bağlı inzibati cəzalar ümumiyyətlə şagirdlərə və valideynlərə yönəldilir.
Fiziki cəza, xüsusən də Avropa və Şimali Amerikada qadağandır; belə hallarda müəllimlər işdən çıxarılma, lisenziyanın ləğvi və ya həbs cəzası kimi sanksiyalarla üzləşirlər. Cərimələr əsasən Asiya və Afrikada bəzi məhkəmə və inzibati qərarlarda müşahidə olunur.

Qeyd: Yazı tərcümə yolu ilə təqdim olunur.