Baş redaktordan
Tanış olun:
Mirnəzər Mirqəyyum oğlu Mirkazımlı
10 fevral 1957-ci il tarixində Yardımlı rayonunun Seyidlər (Osnakaran) kəndində ruhani ailəsində anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini həmin şəxslərdə almış, Hamarxənd kənd orta məktəbinin məktəb attestatı ilə bitirmişdir. 1976–80-ci illərdə ali təhsil almış, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsini əla qiymətlərlə bitirmişdir. Mirnəzər müəllim ali məktəbdə oxuduğu müddətdə həm də ikillik jurnalistika kursunu bitirmişdir. Mirnəzər Mirəllinin kimi iş fəaliyyətinə doğma rayonlarında – Çayüzü kənd orta məktəbində başlamış, daha sonra Uqara kənd orta məktəbində uzun illər və həmin məktəb direktoru kimi fəaliyyət göstərmiş, rəhbərlik etdiyi təhsil müəssisəsini rayonunun ən qabaqcıl məktəbləri sırasına qoyulmuşdur. Mirnəzər müəllim 2006-cı ilin yanvar ayından Rayon Təhsil Şöbəsində Təhsil Şöbəsinin müdürü və Azərbaycan Təhsil İşçiləri Azadkarlar İttifaqının Yardımlı Rayon Həmkarlar Təşkilatı, Təhsil Şöbəsinin metodist vəzifələrində çalışmaqla, bədii yaradıcılıqla məşğul olmaq, şeirləri və yerli respublika mətbuatında çap etməkdir.
7 kitabı işıq üzü görmüşdür.
Yardımlıya Gedən Yol…
Yardımlıya gedən yol,
Düzün, dağa nidası…
Səxavəti, sözü bol,
Dağların yox ədası…
Üzbəüzdü İstisu,
Ovsun-ovsun Yanardağ,
Dəmirağac, palıdlar,
Yollara yaşıl çardaq…
…Yardımlıya gedən yol,
Dodaq-dodaq qədəhdi…
Dırağarda dolayı,
Nəfəs-nəfəs fərəhdi…
İnsaf gərək bu yolda,
Yolçu, dayan, nəfəs al…
Qucaqlayıb, minillik
Palıdlara qolun sal…
…Dağdan düzə ərənlər,
Burda yoldan bac alıb…
Çeşmələrdən ayrıl ki,
Şəlaləyə az qalıb…
Gözəllik gör, düzü gəz,
Tapmağa nə var pisi…
…Salavatın hanı bəs,
Budur, Əli körpüsü…
Yol boyu sirr yataqlar,
Döngələr təngi gözəl…
Qayalardan tullanan,
Suyun ahəngi gözəl…
Daraq-daraq şəlalə,
Hörüklərin darayır…
Daşa çırpıb həsrətin,
Vüsalını arayır…
Üz-gözümə sıçrayan,
Sular nəğmə oxuyur…
Döşə sarılan mamır,
Çiçək-çiçək qoxuyur…
Burda aləm çöl-çayır,
Xatirələr oyadır…
Dən-dən sular sıçrayır,
Dodağımda dərd dadır…
Daş üstündə mürgülü…
Boz kölgələr uyuyur…
Burda doğan nisgilli,
Xatirədən nəm yuyur…
Yolda göz ac, ruhum tox,
Meşələr son nağıldl,
,,Biri vardı, biri yox…”
,,Almalar” da dağıldı…
,,Deman” adın daşıyan
Sol yamacda hoteldir.
Kotteclərdə yaşayan
Ailələr el-eldir…
Suqovuşan nə gözəl,
Ağçay, Viləş qovuşur.
Qonaqların ilk, əzəl,
Əsəbləri sovuşur…
Yolçuya yol da hoylu,
Müsafirə yön bildir.
Pak, vicdanlı, təksoylu
Yardımlı tam türk eldir.
Dar döngələr paradı,
Əvəzləyir bir-birin.
Adrenalin yaradır,
Dağ uca, dərə dərin…
Açılır panorama,
Gözlər zirvə arayır.
Gözəl, saçı darama,
Dağ küləyi darayır…
Əfsanədə yorulan,
Ocaqdı Abu-Dərdə…
Gəlir zəvvar hər yandan,
Çarə üçün hər dərdə…
Seyidlərdi, Sırıqdı,
Dağ qoynunda Perinbel…
Dara düşən sığınıb,
Şəfa üçün ilbəil…
Bu ki deyil mövhumat,
Xalqın inam yeridir.
Bil, imanlı camaat
Ölü deyil, diridir…
…Ərdəbildi mahalım,
Yüzillik həsrət geyən.
Dəyişibdi bəd halım,
Necə deyim ögeyəm?!…
Doğmalıq nə şirindi,
Meyvələri cırsa da.
Sərhəd teli tikanlı,
Həsrət yükün cırsa da…
Gün gələcək qəzəbim,
Ayrılığı döyəcək…
Arazboyu əzabım
Dağda nəğmə döyəcək…
Savalandan baxanda,
Vətən bütöv güləcək…
Hər kəs ora qalxmağa,
Yardımlıya gələcək,
Yardımlıya gələcək…
Mirnəzər, qardaşım, şeirini oxumadım ey, birnəfəsə başıma qaldırıb çiyərlərimə çəkdim. Cadar-cadar imiş ki içim, misralarındakı niskillərin hamısı məlhəm imiş ki, əlac imiş ki içimdəki həsrətlərə … Rəfailə həmişə bir cürə baxırdım ki, Yardımlıdandır da , yəni, o mənada ki, özlərindən başqa ora gedən yox, adı çəkilmir. Bu yaxında Ağammədlə söhbət edirdim. Dedi ki,Yardımlıda idim. İçimdə fiirləşdim ki, getməyə yer tapmırmı.Yoxsa Rəfail buna dua-cadu edib.
Bağışla məni, Yardımlı. Bağışlayın məni , Yadımlılar. Sanki “Göyçək Fatmanın” nağılındakı kimi, qədirsizlyimizin dolanbaclarında gizlədilibmiş Yardımlı. Dostum/qardaşım Fatmanı da, Yardımlını da bu şeiri ilə üzə çıxardı. Qədirşünaslıq duyğularımzın fitilinə od vurdu.
M.Pənah bir vaxt “Mərhaba, Tiflis imiş cənnəti-dünya yerinin” … yazmışdı.
Şairlərdən üzr istəyib mən də gözəl Yardımlının bütün müqəddəsliklərinə lirik ovqatla təslimiyyətimi bildirirəm:
Mərhaba sənə, Yardımlı, cənnət bağıdır dağın,
Gözəllik taxt qurub zirvəsində Savalanın.
Mirnəzir, sənin qələmində coşur bu dağlar,
Şəlalələr daraq-daraq hörüklərin darayır.
Daşa çırpıb həsrəti, könül vüsal axtarır,
Bu diyarda dilbərlər huri- pəri simalı.
Hansı dostum bu torpağa güzar etmək istəsə,
Yəqin bilsin, Yardımlı gözəlliyin məskəni.
Amma publisistik formada bir qədər şeirin üzərində dayanmaq, heyranlığımı bildirmək istərdim. Bu əsər janr baxımından səyahət poeziyası (yol şeiri) ilə vətənpərvərlik lirikasının qovuşuğudur. Şair konkret coğrafiyanı (Yardımlı rayonunun təbiətini, yollarını, kəndlərini) çox incə və rəngarəng təsvir edir, eyni zamanda bu təsvirlər vasitəsilə vətən həsrəti, doğma torpağa məhəbbət, milli birlik və gözəlliyə tapınma kimi dərin hissləri ifadə edir.
Şeir Hüseyn Cavid ruhu ilə səsləşir: “Mənim tanrım gözəllikdir, sevgidir” misrası Mirnəzərin poeziya yaddaşında daim ona bələdçilik edir. Şeirdə təbiətin hər detallında bir gözəllik axtarılır və tapılır.
Əsas mövzular
Təbiətin canlılığı və gözəlliyi
Şair dağları, şəlaləni, meşəni, çeşmələri, palıdları sanki canlı varlıqlar kimi təsvir edir.
Yol motivi
Yol, sadəcə, coğrafi marşrut deyil, həyat yolu, həsrət yolu, vüsal axtarışı simvoludur.
Həsrət və Vüsal
Xüsusilə şeirin sonunda Arazboyu ayrılıq, sərhəd telləri, Savalandan baxıb Vətənin bütövlüyünü arzulamaq güclü vətənpərvərlik akkordları yaradır.
Qonaqpərvərlik və xalq ruhu
Yardımlı “pak, vicdanlı, təksoylu türk elidir” – milli qürur hissi aydın duyulur.
Şeir zəngin bədii vasitələrlə doludur:
Metafora və təşbeh: “Yardımlıya gedən yol, Dodaq-dodaq qədəhdi…” (yol = şərab qədəhi)
“Açılır panorama, Gözlər zirvə arayır…”
“Gözəl, saçı darama, Dağ küləyi darayır…”
Alliterasiya və səs təsviri:
“Daraq-daraq”, “Dodaq-dodaq”, “Nəfəs-nəfəs”, “Dırağarda dolayı” – bu təkrarlar şeirin musiqiiliyini artırır, oxuyanda ritm yaranır.
Simvolizm: Şəlalə – həsrət və axtarışın simvolu.
Palıdlar – minillik tarix, möhkəmlik, əbədilik.
Araz və sərhəd – ayrılıq yarası.
Savalan – ümid və bütövlük zirvəsi.
Təkrir :
Əksər bəndlərdə təkrarlanan“…Yardımlıya gedən yol…” – şeirin kompozisiyasını möhkəmləndirir, oxucunu yolboyu səyahətə aparır.
Bu bənd haqqında bir az da ətraflı dayanım:
Daraq-daraq şəlalə,
Hörüklərin darayır…
Daşa çırpıb həsrətin,
Vüsalını arayır…
Ən güclü bənddir mənə görə bu bənd. Bu bənd şeiri sadə təsvirdən dərin lirik-fəlsəfi səviyyəyə qaldırır. Həm də çox incə, musiqiili və emosional yüklü bir parçadır: təbiət hadisəsini (şəlaləni) insan hissləri ilə qaynayıb-qarışdıran, güclü məcazi və simvolik bir təsvirdir. “Daraq-daraq şəlalə…” misrası bütün şeirin emosional zirvəsidir. Burada təbiət tamamilə insanlaşır və lirik qəhrəmanın daxili aləmi ilə qovuşur. Şəlalənin daşa çırpılması – həm ayrılığın əzabı, həm də qovuşmaq üçün mübarizənin təsviridir.
Şair şəlaləni, sadəcə, su axını kimi yox, həsrət içində olan, sevdiyi ilə qovuşmaq istəyən bir aşiq kimi təsvir edir. Şəlalə “daraq-daraq” axır, yəni saç kimi, hörük kimi nazik-nazik, sıx-sıx axınlarla tökülür. O, sanki sevdiyi qızın hörüklərini darayır – bu, həm incə, həm də intim bir toxunuşdur. Amma bu darama sakit və xoşbəxt deyil. Şəlalə daşa çırpılır, parçalanır, dağılır. Bu çırpılma isə həsrətin fiziki ifadəsidir. Su daşla qarşılaşanda necə əziyyət çəkir, dağılırsa, aşiq də vüsala (qovuşmağa) çatmaq üçün eyni əziyyəti çəkir.
Mirnəzər bu bəndlə təbiət və insan taleyi arasında paralellik tapır. Şəlalənin axını kimi həyat da həsrət və axtarışdan ibarətdir. Qovuşmaq istəyi var, amma bu yol daim maneələrlə (daşlarla) doludur. Şəlalənin səsi, coşqunluğu, daşa dəyib əks-səda verməsi – hamısı ayrılığın və intizarın fəryadı kimi səslənir.
İstifadə olunan əsas bədii təvir vasitələri:
1.Şəxsiləşdirmə – Ən güclü vasitə: “Daraq-daraq şəlalə, Hörüklərin darayır…” (şəlalə = aşiq qız)
~. “Daşa çırpıb həsrətin, Vüsalını arayır…”
~. Dağların “yox ədası”, yolun “dodaq-dodaq qədəh” olması və s.
Şəlaləyə insan xüsusiyyətləri verilir: hörükləri darayır, həsrət çəkir, vüsal axtarır. Bu, ən güclü vasitədir.
2. Metafora (Məcaz)
• “Daraq-daraq şəlalə” → şəlalənin axınları hörük və ya daraq kimi təsvir olunur.
• Şəlalə = aşiq
• Daş = maneə, ayrılıq
• Vüsal axtarmaq = qovuşma həsrəti
3. Təşbeh (Oxşatma)
Şəlalənin axını ilə insanın saç daraması arasında açıq oxşatma var (“daraq-daraq”, “hörüklərin darayır”).
4. Simvolizm
Şəlalə – həsrət və axtarışın simvolu.
Daşa çırpılma – əzab və mübarizə.
Vüsal – ən yüksək məhəbbət zirvəsi (sufi ədəbiyyatında da çox işlənən anlayış).
5. Səs təsviri və alliterasiya
“Daraq-daraq” təkrarı ritm yaradır, suyun axışını və darağın səsini xatırladır. “D” səsinin təkrarı şəlalənin gurultusunu və coşqunluğunu hiss etdirir.
6. İntonasiya və fasilə (…)
Üç nöqtə şeirdə dərin bir susqunluq, bitməyən həsrət və davam edən axtarış hissi yaradır.
Bu bənd klassik Azərbaycan poeziyasının (xüsusilə romantik və sufiyanə ənənənin) təsirini daşıyır: təbiəti insan ruhunun güzgüsü kimi görmək.
Ümumi qiymətləndirmə
Şeir klassik Azərbaycan romantizmi ilə müasir vətənpərvərlik poeziyasının uğurlu sintezidir. Dil sadə, amma obrazlar zəngindir. Şair həm turistik mənzərə çəkir, həm də milli hissləri oyadır. Bir az uzun olsa da, bu uzunluq “yol” hissini real yaşadır.Xüsusilə final hissədəki vətən bütövlüyü arzusu şeirə epik və dramatik güc verir:
“Gün gələcək qəzəbim,
Ayrılığı döyəcək…
Savalandan baxanda,
Vətən bütöv güləcək…”
Nəticə:
Bu, sadəc , bir yol təsviri deyil, torpağa, təbiətə və xalqa məhəbbət himnidir. Gözəllik axtarışıyla başlayan şeir vətən həsrəti ilə bitir – bu da Hüseyn Cavid ənənəsinə tam uyğundur.