Müzakirə
Təhsilin edə bilməyəcəyi heç bir şey yoxdur. Heç bir şey onun təsir dairəsindən kənarda qala bilməz. Yalnız təhsil pis əxlaqı yaxşılığa çevirə bilər: İnsanları mələklər səviyyəsinə yüksəldə bilər.
Mark Tve
Təhsildə bərabərlik və intizamın rəmzi: Məktəblilər və müəllimlər üçün geyim formaları
Məktəb təkcə bilik verilən məkan deyil, həm də gənc nəslin sosiallaşdığı və şəxsiyyət kimi formalaşdığı bir mühitdir. Bu mühitdə nizam-intizamın qorunması və bərabərliyin təmin edilməsi üçün vacib olanşərtlərdən biri də məktəbli formasıdır. Son dövrlərdə isə bu mövzu daha da genişlənərək, müəllimlərin də vahid geyim formasına keçməsi məsələsini gündəmə gətirib.
Məktəbli forması nə üçün lazımdır?
Məktəbli formasının tətbiq edilməsinin arxasında həm psixoloji, həm də sosial səbəblər dayanır:
~ Sosial bərabərlik yaradır: Məktəblilər müxtəlif maddi imkanlara malik ailələrdən gəlirlər. Vahid geyim forması şagirdlər arasındakı status fərqlərini və geyim yarışını ortadan qaldırır. Beləliklə, heç bir uşaq geyiminə görə özünü digərindən üstün və ya əskik hiss etmir.
~ Nzam-intizamı və konsentrasiyanı artırır: Hər gün “bu gün nə geyinim?” sualı üzərində düşünməmək şagirdlərin vaxtına qənaət edir və diqqətlərini tamamilə dərslərinə yönəltməyə kömək edir.
~ Məktəbə aidiyyat hissi formalaşdırır: Eyni formanı geyinmək uşaqlarda komanda ruhunu və oxuduqları təhsil ocağına qarşı məsuliyyət hissini gücləndirir. Eyni zamada əynindəki məktəbli forması ona daşıdığı statusa uyğun davranmağı həyat tərzinə çevirir.
~ Təhlükəsizliyi təmin edir: Vahid geyim sayəsində məktəbə kənar şəxslərin daxil olub-olmadığını müəmmalardan uzaq şəkildə müəyyən etmək rəhbərlik üçün asanlaşır.
Eyni zamanda məktəbi uşaqları pis nuyyətlərdən oruyur. Məktəbli formasında uşaq gördükdə hər kəsdə bir qayğl, diqqət borcu yaranır.
Müəllimlərin vahid geyimi: Müsbət tərəfləri
Müəllimlərin vahid geyim formasına keçməsi ideyasının tərəfdarları bu addımın məktəb mühitinə müsbət təsir edəcəyini düşünürlər:
• Nümunəvi model olmaq: Müəllim şagird üçün örnəkdir. Müəllimlərin rəsmi və səliqəli görünüşü şagirdlərə vizual olaraq peşəkarlıq aşılayır.
• Məktəbdaxili harmoniya: Şagirdlərlə yanaşı müəllimlərin də vahid geyimdə olması məktəbdə bütöv bir korporativ mədəniyyət yaradır.
• Seçim çətinliyinin aradan qalxması: Müəllimləri hər gün geyim seçmək qayğısından və bununla bağlı yarana biləcək maddi xərclərdən azad edir.
Müəllimlərin vahid geyiminə qarşı tənqidi fikirlər
Bu məsələ cəmiyyətdə birdəfəlik qəbul olunmur və fərqli tənqidi yanaşmalar da mövcuddur:
• Fərdirliyin və yaradıcılığın məhdudlaşdırılması: Tənqidçilər hesab edirlər ki, müəllimlik yaradıcı peşədir və geyim insanın özünüifadə formasıdır. Vahid geyim müəllimlərin fərdiliyini sıxışdıra bilər.
• Yaş və bədən quruluşu fərqləri: Eyni geyim forması hər kəsin bədən quruluşuna, yaşına və ya şəxsi rahatlığına uyğun gəlməyə bilər. Bu da müəllimin gün ərzində özünü narahat his etməsinə yol açar.
• Maliyyə və keyfiyyət məsələsi: Formaların kim tərəfindən maliyyələşdiriləcəyi və parça keyfiyyətinin standartlara cavab verib-verməyəcəyi ciddi narahatlıq doğurur. Keyfiyyətsiz materialdan hazırlanan formalar iş məhsuldarlığını aşağı sala bilər.
• Pedaqoji təsirin geyimə bağlı olmaması: Bir çox mütəxəssisin fikrincə, müəllimin nüfuzu və dərsin keyfiyyəti onun geyimindən deyil, savadından, metodikasından və şagirdlərlə qurduğu ünsiyyətdən asılıdır.
Nəticə olaraq, istər şagirdlərin, istərsə də müəllimlərin vahid geyim forması məktəbdə bərabərhüquqlu atmosfer yaratmağa xidmət etsə də, müəllimlərlə bağlı qərarlarda onların rəyi, rahatlığı və fərdi xüsusiyyətləri mütləq nəzərə alınmalıdır.
Mənim fikrimcə, müəllim geyimi müəllimin öz seçimi olmalıdır. Sadəcə, müəllim tərbiyə verən, şəxsiyyət formalaşdıra sima olduğu üçün bu geyim əndazəni aşmamalıdır, məktəbin, tərbiyənin özünün ruhunu tamamlamalıdır.
Qeyd: Şəkillər internet resurslardan istifadə ilə təqdim olunur.