Femida

Müasir dövrdə hər hansı bir dövlətin və ya qurumun qəbul etdiyi həddindən artıq sərt, amansız qaydalar üçün tez-tez “drakonvari tədbirlər” və ya “drakon qanunları” ifadəsinin işlədildiyini eşidirik. Bəs bu ifadənin haradan yarandığını bilirsinizmi?
“Drakon” şəxs adı ilə mifik “Əjdaha” sözü arasında birbaşa və çox maraqlı bir dil (etimoloji) bağlılığı var.

Qədim yunan dilindəki “δράκων” (drákōn) sözü həm fərd olaraq qanunverici “Drakon”un şəxsi adı idi, həm də ümumi isim kimi “böyük ilan” və ya “əjdaha” mənasını verirdi. Avropa dillərindəki “dragon” (əjdaha) sözü də məhz buradan yaranmışdır.
Drakon , təxminən eramızdan əvvəl 7-ci əsrdə Qədim Yunanıstanda Afina şəhər-dövlətinin ilk qeydə alınmış qanunvericisi idi. O, Afina vətəndaşları tərəfindən demokratik yolla qanunverici vəzifəsinə seçilən ilk şəxs idi, lakin vətəndaşlar Əjdahanın bu qədər sərt qanunlar qəbul edəcəyini gözləmirdilər. 19-cu əsrdən bəri Əjdahanın adı sərt və qəddar qaydaları və ya qanunları təsvir etmək üçün istifadə edilməkdədir. Bu termin e.ə. 621-ci ildə Qədim Afinanın ilk qanunvericisi olan Drakon (Draco) tərəfindən tərtib edilmiş qanunlar toplusundan gəlir. Həmin dövrdə Afinada zadəganlar və sadə xalq (demos) arasında kəskin qarşıdurma var idi. Zadəganlar qanunların yazılı olmamasından istifadə edərək xalqı istismar edirdi. Narazılığı azaltmaq üçün Drakon qanunları ilk dəfə yazılı formaya saldı. Lakin bu qanunlar gözləniləndən qat-qat sərt oldu.

Qanunların əsas xüsusiyyətləri:
• Ölüm cəzası: Qanunlarda demək olar ki, bütün cinayətlərin cəzası eyni idi. Tarladan bir meyvə və ya tərəvəz oğurlayan şəxslə, qatil eyni cəzanı – ölüm cəzasını alırdı.
• “Qanla yazılmış qanunlar”: Afinalı natiq Demad bu qanunları xarakterizə edərək demişdi: “Drakon qanunları mürəkkəblə deyil, qanla yazılıb.”
• Drakonun məntiqi: Qanunların niyə bu qədər amansız olduğunu soruşduqda isə Drakon belə cavab vermişdi: “Ən kiçik cinayət belə ölüm cəzasına layiqdir, daha böyük cinayətlər üçün isə bundan daha ağır cəza tapa bilmədim.”
Bu qanunlar cəmiyyətdəki ədalətsizliyi daha da artırdı və sonradan e.ə. 594-cü ildə Solonun islahatları ilə ləğv edildi (qəsdən adamöldürmə maddəsi istisna olmaqla). Lakin “Drakon qanunları” ifadəsi bəşər tarixinə amansızlığın və həddindən artıq sərtliyin rəmzi kimi həkk olundu.

Qeyd: Yazı internet məlumatları əsasında hazırlanmışdır.