Təbiət – yaşıl sipərimiz

Ağac əkənlər təkcə özünü deyil, başqalarını da sevirlər.

Tomas Fuller , İngilis tarixçisi və ilahiyyətçisi

Tarixdən və müasir dövrdən rəsmiyyətdən kənar, maraqlı ekoloji yanaşmaları əks etdirən nümunələr:
Kral III Çarlz (Böyük Britaniya) — “Ağaclarla danışan” şahzadə

Kral III Çarlz hələ onilliklər əvvəl (şahzadə olduğu dövrdə) iqlim dəyişikliyi və ekoloji bəlalar barədə danışanda bir çoxları onun fikirlərinə ciddi yanaşmırdı.
• Şəxsi fəlsəfəsi: O, təbiətlə mənəvi bağa inanır və bir müsahibəsində rəsmiyyətdən tamamilə uzaq şəkildə əkdiyi ağaclarla bəzən söhbət etdiyini, onlara böyümək üçün mənəvi dəstək verdiyini etiraf etmişdi. Bu addımı ilk vaxtlar mediada zarafat obyektinə çevrilsə də, sonradan onun təbiətə olan səmimi və bəşəri sevgisinin simvolu kimi qəbul edildi.
• Üzvi təsərrüfat: Kral özünün şəxsi Highgrove malikanəsində kimyəvi maddələrdən tamamilə uzaq, tam bio-üzvi bağçılıq mühiti qurmuşdur və boş vaxtlarında şəxsən torpaqla məşğul olur.
Teodor Ruzvelt (ABŞ) — Təbiətdə dinclik tapan prezident

ABŞ-ın 26-cı prezidenti Teodor Ruzvelt həm də böyük bir təbiət aşiqi idi. Onun ekologiyaya baxışı Vaşinqtonun dəbdəbəli otaqlarında deyil, meşələrin dərinliyində formalaşmışdı.
• Rəsmiyyətdən qaçış: Ruzvelt böyük şəhər səs-küyündən və siyasi gərginlikdən uzaqlaşmaq üçün günlərlə meşələrdə, çadırlarda qalır, vəhşi təbiəti müşahidə edirdi. 1903-cü ildə o, məşhur təbiətşünas Con Müir ilə birlikdə Yosemit vadisində, heç bir mühafizəçi və protokol olmadan, birbaşa ulduzlar altında gecələmişdi.
• Çağırışı: Məhz bu fərdi təcrübələr və dünyanın bəşəri gözəlliyini qorumaq istəyi onu ABŞ-da milyonlarla hektar meşə sahəsini milli park elan edərək qoruma altına almağa sövq etdi.
🇺🇾 Xose Muxika (Uruqvay) — “Kasıb” prezidentin yaşıl fəlsəfəsi

Dünyanın ən kasıb və ən müdrik prezidenti kimi tanınan Xose Muxika dövlət başçısı olduğu dövrdə dəbdəbəli prezident sarayından imtina etmişdi.
• Torpaqla iç-içə həyat: O, həyat yoldaşı ilə birlikdə kənddəki kiçik fermanın həyətində yaşayır, adi günlərdə şəxsi köhnə traktoruna minib güllər və ağaclar becərir, onları bazarda satırdı.
• Ekoloji bəlalara çağırışı: Muxikanın fikrincə, qlobal ekoloji böhranın əsl səbəbi insanın bitmək bilməyən varlanmaq və istehlak etmək ehtirasından qaynaqlanır. O, şəxsi həyat tərzi ilə göstərdi ki, insan təbiəti məhv etmədən, minimumla və yaşıl dünya ilə harmoniya içində xoşbəxt ola bilər.
Si Tsinpin (Çin) — “Yaşıl dağlar həm də qızıl dağlardır” fəlsəfəsi

Çin rəhbəri Si Tsinpinin ekologiya sahəsindəki kəskin dönüşünün arxasında onun gənclik illərində kənd yerində keçirdiyi çətin və sadə həyat dayanır.
• Gənclik illərinin təsiri: O, gəncliyində Çinin ucqar və kasıb bir kəndində (Lyanjihe) illərlə yaşamış, meşələrin qırılmasının torpaq eroziyasına və yoxsulluğa necə səbəb olduğunu öz gözləri ilə görmüşdü.
• Şəxsi çağırışı: Çin rəhbərliyinə gəldikdən sonra o, sənayeləşmənin gətirdiyi ekoloji bəlalara qarşı fərdi bir fəlsəfə irəli sürdü: “Yaşıl dağlar və şəffaf sular elə qızıl və gümüş dağlarıdır”. O, adi günlərdə də tez-tez kənd yerlərinə gedərək sakinlərlə birgə ağac əkir və cəmiyyətə iqtisadiyyatın təbiətdən üstün olmadığını aşılayır.
Dövlət başçılarının rəsmi vəzifələrindən kənarda, sırf bir insan olaraq torpağa verdiyi bu dəyər bəşəriyyətin gələcəyi üçün ən böyük ümid işığıdır.

🇦🇿 Heydər Əliyev (Azərbaycan)- Ümummilli Lideri

Heydər Əliyevin həm sovet dövründə, həm də müstəqillik illərində Bakının və bölgələrin yaşıllaşdırılmasında müstəsna xidmətləri olub.

20 Eldar Şamı: 1970-ci illərdə Bakının yaşıllaşdırılması kampaniyası çərçivəsində, Heydər Əliyev Şıx çimərliyi yamaclarında keçirilən ağacəkmə tədbirində şəxsən öz əlləri ilə 20 ədəd Eldar şamı əkmişdir.
Su daşıması: O, təkcə ağac əkməklə kifayətlənməmiş, əraziyə gətirilən xüsusi sisternlərdən özü su daşıyaraq həmin tingləri sulamış və onlara qulluq etmişdir.
Şəxsi Hesabatlılıq: Heydər Əliyev hər belə aksiyadan sonra professor İbrahim Səfərova yaxınlaşaraq zarafatla qarışıq fəxrlə: “İbrahim müəllim, mən bu gün dörd ağac əkdim” (və ya əkdiyi say qədər) deyərək görülən işin hesabatını verirmiş. Bu, sadə bir məlumat deyil, cəmiyyətə və ziyalılara yönəlmiş bir çağırış nümunəsi idi.
📊 Tarixi Nəticə Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən kütləvi ağacəkmə və Badamdar, Şıx yamaclarının meşələşdirilməsi proqramı nəticəsində Bakı böyük bir sıçrayış edərək SSRİ paytaxtları arasında 2-ci yerə yüksəldi.

Heydər Əliyevdən sitatlar:

– Mən istəyirəm ki, hamınız təbiəti qoruyanlar olasınız!

– Hər bir insan ağac əkməlidir, becərməlidir, böyütməlidir. Əgər kimsə sağlam ağacı kəsirsə, o, nəinki xalqına, millətinə, ölkəsinə xəyanət edir, o, öz ailəsinə, özü-özünə xəyanət edir…

Qeyd: Yazı internet məlumatlarına istinadən təqdim olunur.