Nostalji

Sitatlar: ~ Payız, ruhun yenilənməsi üçün təbiətin bizə pıçıldadığı bir nağıldır.

~ Yarpaqların ağaclardan qopması kədərli görünə bilər, amma bu, bizə buraxmağın da gözəl ola biləcəyini öyrədir.

~Hər kəs yazı sevdiyini deyir, amma heç kim payızın gətirdiyi o dərin dincliyi inkar edə bilməz.”

– Anonim

Bir neçə saatdan sonra payız gəlir…

Məktəbli olanda bizə həmişə eyni cümlələri deyirdilər: “Payızda havalar soyuyur, yarpaqlar tökülür, küləklər əsir, quşlar isti ölkələrə uçub gedir…” Amma heç kim bizə demirdi ki, payız, əslində, ikinci bahardır. Dünyada nə qədər nostalji, gözəl və ülvi hisslər varsa, hamısı elə payızın bətnindən nəşət edib, onunla doğulub. Bəli, quşlar isti ölkələrə uçub getdi… Amma eybi yox, qızlar da evlərimizə o getmiş quşların əvəzinə isti bir sevgi, təzə duyğular gətirsin. Mən həmişə payızı gözləmişəm. Çünki payız mənim üçün sadəcə bir fəsil deyil, bir etalondur. Bütün gözəlliklərə, yaşanan ən kövrək xatirələrə assosiativlik doğuran bir sehrdir…                                                                   

Məktəb dərsliklərinin o trafaret, şablon cümlələri təbiətin yalnız zahiri, fiziki tərəfini göstərirdi. Lakin payızın ruhunu, onun insana bəxş etdiyi o dəruni  kədəri və daxili təmizlənməni yalnız illərin təcrübəsindən, yaşanan sevgilərdən və xatirələrin süzgəcindən keçmiş bir qəlb duya bilər. Alber Kamünün dediyi kimi: “Payız, hər yarpağın bir çiçək olduğu ikinci bir bahardır.” Payız təbiətin halıdır… O, kainatın öz ritminə uyğun olaraq geyindiyi qızılı libasdır. Sarı, narıncı, qırmızı boyaların torpağa tökülməsi, səhər mehindəki o ilk xəfif soyuq, yağışdan sonra torpaqdan qalxan o tanış qoxudur. Payız təbiətin dincəlməyə, öz içinə çəkilməyə, gələcək bahar üçün güc toplamağa hazırlaşmasıdır. Təbiət üçün payız bir son deyil, sadəcə təbii bir dövriyyədir.

Xəzan isə insan hayatının halıdır… O, fəsil dəyişimi deyil, ömrün, hissiyyatın və duyğuların payızıdır. Təbiətdəki saralan yarpaq ağacdan qopub torpağa qarışırsa, insanın xəzanında saralanlar onun   xatirələridir, ötən gənclikdir, yaşanmış və yarıda qalmış sevgilərdir. Xəzan — ömrün o çağadır ki, insan xarici aləmin gurultusundan uzaqlaşıb öz daxili sakitliyinə çəkilir. Küçədə küləyin qovduğu quru yarpaqların xışıltısı insana keçmişdəki bir addım səsini, bir baxışı, bəlkə də heç vaxt deyilməmiş bir sözü xatırladır.

Xəzan — sadəcə bir kədər deyil, kədərin ən ülvi, ən təmiz halıdır. İnsanın öz keçmişi ilə baş-başa qalması, ötən illərə təbəssümlə, amma gözbəbəyində xəfif bir nəmlə baxmasıdır. Təbiət payızda yarpaqlarını töküb soyuyur, amma insanın xəzanı əksinə — insanı daha həssas, daha istiqanlı edir. O gedən quşların yeri boş qalsa da, sizin də dediyiniz kimi, qəlbin bir küncündə o getmiş quşların əvəzinə yuva quran ısınmağa ehtiyacı olan təzə duyğular, evlərimizə hərarət gətirən müqəddəs sevgilər boy göstərir.

Payız təbiəti susdurur, xəzan isə insan ruhunu dindirir, ona şeir pıçıldayır. Bu gecə payızın ilk saatlarını qarşılayarkən, qoy bu fəsil sizə yalnız qızılı yarpaqlar deyil, qəlbinizi isitəcək en kövrək, en işıqlı xatirələri gətirsin…

 Xoş gəldin, ruhumuzun fəsli!

Rəhman Babaxanlı. Hər ötən sevgidən bir payız gəlir…

Hər ötən sevgidən bir payız gəlir,
Hər sönən ulduzdan gələn işıqtək.
Gəlir, bağrımızın başını dəlir,
Yada qismət olan evtək, eşiktək.

Hər ötən sevgidən bir payız gəlir…
Mən kimə “hə” dedim, kimə “yox” dedim.
Mən kimi sevirdim? Bilən olmadı…
Məni kim sevirdi?- Mən də bilmədim.

Hər ötən sevgidən bir payız gəlir…
Dərd sarı yarpaqdır, qəm – sarı simdir…
Mənim məhəbbətim cavab istəmir,
Mənim məhəbbətim mənim bəsimdir!..

Hər ötən sevgidən bir payız gəlir,
Dünya düşür gözdən qara pul kimi…
Allahın altında padşah olaydım,
Duraydım qapında qara qul kimi!..

1985