Qadın, ana, ailə dəyərləri
Nə qədər ki, xanımlar bizimlə bərabər idilər, qüvvət də, qüdrət də bizdə idi. Qadını atdan endirdik, yanımızdan ayırdıq, qüvvət də, qüdrət də bizdən ayrıldı. Erkək ictimai həyatda aciz qaldı. Kor, topal, çolaq oldu, yarım qaldı. Yarım erkəklərdən təşkil edilən millətlər yarım millətlərdir.
Quzuçu oğlu Təhsin bəy
Evlənmək- ailə qurmaq istəyi həm qadında, həm də kişidə fizioloji bir ehtiyac və genetik meyllilikdən yaranır. Bununla yanaşı, həm də ən əsas olanı da budur ki, ailə qurulmasının nəsillər və cəmiyyət qarşısında böyük məsuliyyəti var. Çünki ailə cəmiyyətin davamlılığını və nəsil xəttini davam etdirmək üçün vacib olan bir institutdur. Ona görə də istər istər bir nəslin, şəcərənin başbilənləri, istərsə də dövlət qurulan ailələrin davamlılığında və keyfiyyətində çox maraqlıdır.
Təbii ki, hər ailə başçısı arzu edir və həyatı boyu da çalışır ki, onların övladları yetkin və məsuliyyətli olsun, ailəcanlı olsun. Nəsil xəttini davam etdirməyə məsul olsunlar. Eləcə də dövlət. Çünki cəmiyyətin davamlılığı və saflığı məhz ailələrin keyfiyyəti ilə bağlı məsələdir.
Təəssüflər ki, bu gün sevgi kimi nəcib hiss də, vəfa, sədaqət , ailə müqəddəsliyi kimi əxlaqi dəyərlərimiz cılızlaşır, bunların qarşısını indiki mətbuatın qaratikan kimi boy atmaqda olan cılız “sevgi” və “sevgili”ləri qapamışdır. Belə “sevgi”lər öz əli ilə öz evlərini yıxanları” hər zaman təqib edir.
Psixoloq Samirə Bağırova son dövrlər bəzi ailələrdə xəyanətlərin artmasının səbəbini virtual məkanın oynadığı pozucu təsirlərlə izah edir. Psixoloqun fikrincə, evləndikdən sonra kişi və qadın arasında olan münasibətlərin tam açıq olmaması tərəflər arasında soyuqluq yaradır və onları xəyanətə sürükləyir. Xəyanət varsa, demək, ailə birlikdəliyinin dayaqları sarsıdılmışdır və o, tez və ya gec dağılacaqdır.
Böyük şairimiz Əli Kərim xəyanətin dəhşətlərini, ailələrə, insanlara gətirdiyi ağrı-acını, göz yaşlarını ölümün caynaqlarından amansız olduğunu poetik dillə belə ifadə etmişdir:
Ölümdən – xəyanət pis,
Ölümdən – rəzalət pis.
Bəzən necə gözəlsən,
Ölüm, sən ey səadət!
Amma mən xəyanətlərin baş verməsinin səbəbini evli tərəflərin cinsəl həyatındakı qapalılıqda görmürəm.
Təbiətən qadınlar kişilərin qayğılarını çəkmək üçün yaradılmışdır. Allah hər insan dünyaya gəlməmişdən öncə onun qulluğunda durmaq üçün “mələk anne”sini göndərir. Bu uşağı həmin “mələk anne” yedizdirir, böyüdür. Bir yeri ağrayanda, bir balaca kefsiz olanda, ən çox titrəyən də ana/qadın olur.
Sonra bu uşaq yeniyetmə, daha sonra gənc olur. Ana övladı cəmiyyətdə öz yerini tutanacan onun qayğılarını yenə çəkəcək: yeməyini verəcək, pal-paltarını yuyacaq, ütüləyəcək və sair. Sonra ona toy edib evləndirəcəklər, bundan sonra isə bu və ya digər qayğıları tamam başqa bir ampulada başqa bir qadın yerinə yetirəcək. Onun adı həyat yoldaşıdır. İndi o, bir ailənin, uşaqların qayğısını çəkən cəfakeş ana olmaqla yanaşı, həm də ərinin qayğısını çəkən qadındır.
Amma qadın olmaq o demək deyil ki, bu qadın elə xidmətçi olmaq üçün doğulub: “bir əli evdə-eşikdə, bir əli mətbəxdə, qabda-qaşıqda, bir əli də kişisinin üstündə” olmalıdır. Axşam qaş qaralan kimi də onun yatağına girməlidir. Kim belə düşünürsə, öz düşüncəsi ilə cizgi filmindəki kimi “aşını şor, gözünü də kor edir”.
Əgər bir kişi, ər kişi ha, seriallardakı kişilər yox ha, öz halal qadınını mələk kimi görmək istəyirsənsə, bunun üçün səy göstərməlidir, ona qadınının ətrafında cənnət yaratmağı öyrədən kurslara getməlidir, diaqnostik yoxlamalardan geçməlidir. Zəngin daxili aləmi, yüksək intellektual səviyyəsi olmayan bir şəxs bu cənnəti, yoxsa, necə yarada bilər? Bu cənnətin aksessuarları Dərnəgül yolunda topdan satış inşaat materialları bazarımda satılan sement, kirəc, armatur, taxta, mismar, BF yapışqanı deyil ha, heç özün də getməyəsən, sürücünü göndərəsən ki, gedib alıb gətirə. Bəs çox vaxt həyatda necə olur: insafsız bir ər ailə dünyasının vaciblərini birinci qadını ilə münasibtlərində öyrənir, amma cənnəti onun yox, məşuqəsinin, mətbuatın ad verdiyi “sevgili”sinin ətrafında yaradır.
Mənim ailə dəyərləri haqqında baxışım, qənaətim bu.
Ailə ixtilaflarında məsuliyyəti nə qadınların, nə də kişilərin üzərinə atmaq istəyirəm. Çünki kimsə günahkar axtarmağa baş sındıracaqsa, nə günahkar aşkarlanacaq, nə də problem çözüləcək. Əvvəldə qeyd etdiyimiz kimi, ədalət mühakiməsində “bir günah kişinindir, bir günah da qadının”. Biz isə sizinlə bu barədə qarşılıqlı fikir mübadiləsi aparmaq ehtiyacındayıq
Mən belə düşünürəm, belə deyirəm. Deyirəm ki, xəyanətlərin səbəbi evli tərəflərin bir-birlərinə qapalı olmaları deyil, Qərb əxlaqından, xarici seriallardan mənəviyyatımıza yoluxmuş viruslara görədir.
Ailə həyatında ərlə qadın arasındakı münasibətlər psixoloq xanımın, eləcə də belə düşünənnlərin fikirləşdiyi kimi deyil, elə 40-50 ilə qədər olduğu kimi davam etməlidir.
Biz etibarlı gələcəyimizə bütün dəəyrləri ancaq dədə-babaların ölçüləri ilə çəkib qəbul etməklə, qoruya və yaşada bilərik.
Ailədəki qadın seriallardakı qadın deyil. Ailə münasibətlərində abır-həya mütləq lazımdır. Ailə həyatı gözlərinin qurdunu öldürmək üçün qurulmur. Belə olsaydı, evlənmək nəyə lazımmış ki, bu qədər leqal, qeyri-leqal intim xidmətlər var ikən.
Bu problemin qadınlar tərəfindən səsləndirilməsi – lap cəmiyyətin müəyyən bir qisminin fikrini ifadə etmək missiyası olsun – heç bizim dəyərlərə uyğun gəlmir. Hər şeyi akselrasiyanın üstünə atmayaq. Böyük Vətən müharibəsində nişanlı olub, gərdəyə girməyən qızlarımız olub. Müharibədən dönməyən nə qədər igidlərimiz olub. Onların ” vəfalı Səriyyələri” məzara qoruduqları vəfa ilə də gediblər. Onların hissi, duyğusu olmayıbmı məgər?
İsa Muğannanın “Tütək səsi” filmində bu məqama aid bir təsirli baxış var: əsgər ailəsinə münasibət! Bu şərəf artıq cəmiyyətin şərəfidir, onu cəmiyyət qoruyur.
Məşhur filosof Ziqmund Freyd “Həyatımın 30 ilini qadın psixologiyasını öyrənməyə həsr etdim. Amma ən böyük sualın cavabını tapa bilmədim: “Qadınlar nə istəyir?”
Doğrudan, nə istəyir qadınlar, sevgimi, ailə səadətimi, ANA çağrılmaqmı? Arzulamısınız, qismətiniz olub, halalınız da olsun. Amma belə bəxtiyarlığın sərgisində tüğyan edən cinsəl istəklərə heç yer yoxdur axı.
Parodoksal olan nədir? Qadınlar intim məmnunluq istəyirlər. İstəyirlər ki, evliliklərindən 10 il sonra da ilk illərdəki kimi romantik həyat yaşasınlar. Amma müəllimlərin diaqnostikası kimi bir diaqnostika keçirilsə, məlum olacaq ki, son illərin Azərbaycan ailələrinin sosial tərkibi, əsasən, ata-ana və 2 uşaqdan ibarət olur. 3-4 uşaqlı ailələr günümüz üçün çox azdır. İndi bizm mühit üçün 3-4 uşaqlı ailələr çoxuşalı ailələr hesab olunur. Bəs elə isə bu çağlayan istək nə üçündür?
Nələ internetdə lap çoxdan maraqlı bir yazı oxumuşdum. Yazı təxminən belə idi ki, qadınlar var, gənc yaşlarında ana olmaq, vücudlarının harmoniyasının pozulmasını istəmirlər. Həm də istəyirlər ki, gənclik illərinin romantikasını yaşasınlar, sevgi birlikdəliyinin dadını çıxartsınlar. Ona görə də yumurtalıqlarını xüsusi laboratoriya şəraitində saxladır və nə zaman uşaq arzulasalar, xəstəxana şəraitndə bu yumurtalıqları dölləndirirlər.
İndi bu qadınlarla, bu analarla gəncliyində ailə qurmağı, ana olmağı arzulayan qadınların fərqi yoxdurmu? Var, həm də göylə yer arasındakı fərq qədər. Bir evdə, ailədə böyüyən qız uşağı və oğlan uşağının davranışları, maraqları, oyuncaqları arasındakı fərqləri görmürükmü? Oğlan uşağı silah oyuncağa, topa, tütəyə meyilli olduğu halda, qız uşağı gəlinciyə meyilli olur. Nənəsi, anası mətbəxdə iş görərkən onları yamsılayır. Elə qardaşına qoşulub həyət düşsün də, futbol oynasın da. Olmur axı. Ona anadan ruhla, qanla keçmiş varislik bunu tələb etmir axı. O, gələcəyin bir gəlini, bir anası olacaq. Onun genetik yaddaşına həkk olunan and-aman, əhd budur.
Analar, övladlarınızın qanında, canında bu ruhu canlı saxlayın. Onun genetik yaddaşının yadlaşmasına, kənar təsirlərə məruz qalmasına imkan verməyin. Anası gəzən ağacı balası budaq-budaq gəzər deyimini sizin simanızda tam müsbət mənasında qəbul etsinlər. Əslində bu atalar məsəli mütləq mənfi mənada deyilməyib. Məsələn, kənddə hamı bütün ailələr bir-birlərini tanıyırdılar. İndi bir dayı oğlunu evləndirmək, ocağına gəlin gətirmək istəyir. Bu atanın da, onun qadınının niyyəti də öz əsl-nəcabətlərinə layiq bir gəlin seçməlidirlər. Geyimini, oturub-duruşunu, danışığını bilməyən bir qız üçün kim hansı qapıya elçi gedər ki? Qeyd etdiyim kimi, həmin valideynlər hansı qapıya gedəcəkdilər, birinci olaraq o ailənin anasını, atasını göz önünə gətirirdilər. Sadə, zəhmətkeş ailədirlər, namusludurlar və s. Bu keyfiyyətlər bəs edirdi, “qız kor olsa da ərə gedəcəkdi”. Deməli, burada qızı anasına görə seçdilər və bəyəndilər: tam haqqında bəhs etdiyimiz atalar sözünün əksinə olaraq.
Davamı var...
“ Ana və Uşaq" 