“ Ana və Uşaq"

İnsanı ən çox rahatsız edən, beyini yoran səbəb   monoton həyatdır, yəni yekçins həyat, başqa sözlə,  davamlı olaraq eyni şeyləri etməkdir. Mövzu ilə bağlı intenetdı məlumat arayarkən  Fidan Aslanovanıntəqdim etdiyi  maraqlı   bir yazıya  rast   gəldim:

“Beyini ən çox yoran vəziyyət monoton həyat, davamlı olaraq eyni şeyləri etməkdir. Çünki davamlı olaraq eyni şeyləri edəndə, beyində həmişə eyni cür hüceyrələr işləyir. Bu qrup hüceyrələr də bir müddət sonra yorulur. Buna görə də insanın həyatı nə qədər rənglidirsə, nə qədər fərqli məşğuliyyətləri və xobbiləri varsa, beyni də o qədər dincəlmiş olur. Çünki belə olan halda, davamlı olaraq, fərqli hüceyrə qrupları işləyir. İşləyib yorulan hüceyrələr isə başqa bir xobbi ilə maraqlandığı üçün dincəlmiş olur.

Təkrarlanan həyatdan qurtulmaq, monotonluğu pozmaq lazımdır. Sabit bir həyat tərzi olan bir insanın əslində, bir beyinə olan ehtiyacı çox azdır. Çünki burada, bədənin aldığı bir risk yoxdur. Beynin birinci məqsədi, bədənin sağ qalmasını təmin etməkdir. Ekoloji bir xəbərdarlığın az olduğu və ya riskin sıfıra yaxın olduğu mühitlərdə beyin bundan mənfi təsirlənir. Buna görə də, monoton yaşayan, evdən çıxmayan, həmişə eyni işlərlə məşğul olan şəxslərin beyni getdikcə geriləyir. Adicə, hər gün gedilən yolu dəyişdirmək, fərqli küçələrdən keçmək və beləcə beyni “çaşdırmaq” da zehin üçün çox faydalı bir məşqdir. Bu, beyni monotonluqdan və qəliblərdən qurtarır, yeni bir şeylərin fərqinə varmasını təmin edir. Monoton həyatın digər bir zərərli təsiri, unutqanlıq yaratmasıdır. Davamlı olaraq, eyni beyin bölgələrinin işləməsi nəticəsində bu bölgələrin yorulması yaddaşı zəiflədir. Qısası, unutmaq, beyin yorğunluğundan qaynaqlanır. Monoton həyat nəticəsində insanın depressiyaya girməsi, hadisələrə mənfi məna yükləməsi, ən kiçik şeylərdə əhvalının pozulması asanlaşır. Müsbət düşünməsi çətinləşir, motivasiyası düşür. Beyin zamanla depressiyaya girir və fərqli işləməyə başlayır. Ətrafdakı hadisələr çox dəyişməsə belə, mənfi qəbul etməyə başlayır

Mənbə: http://fitret.az/beyni-%C9%99n-cox-yoran-sey-monoton-h%C9%99yatdir/).

 Bı s necə etməli,  həyatımızı necə mənalandırmalı, necə gözəlləşdirməli?

 Mənalı, gözəl yaşamaq  o demək deyil ki,   həyatın təmin olunmuş ola: kefi kök, damağı çağ yaşayasan.

Mənalı və  gözəl yaşamaq o deməkdir ki,   həm də özün   həyatın   gözəlliyinə   bir çalar əlavə edirsən:  bir ağaca su verirsən, özün bir ağac əkirsən,  birini sevinən -gülən görəndə özünü  daha rahat hiss edirsən.  birini qəmli-kədrli görəndə,  özündə olmursan,  uzun müddət  bu anı unuda bilmirsən.  Bunlar insanlıq dərsləridir.  Hər kəs belə düşünsə, belə yaşamağa çalışsa, həyatımız necə mənalı olar.

 Amma indi  belə olmaq üçün  həyatımızı necə qurmalıyıq, günə necə başlamalıyıq.   Bura   insan həyatı ilə  bağlıolan bütün  nəsnələr aiddir.

Xarici  görünüşdən   başlamış,  yatmaq üçün  yatatağınıza  uzandığınız ana qədər hər şey. Əgər rahat yatsan, yuxuya beyninizdə gözəl niyyətlər  dalsanız,  yuxu canınıza yatacaq, gözəl də yuxular görəcəksinuz.

 Beləliklə,  gününüzə  xarici  görkəminizdə dəyişiklik etməklə  başlayın,  həyatınızı rəngləndirn.  Hər  güzgü önünə  keçib görkəminizə  diqqət ayıranda,   eyni zamanda ünsiuyyətdə olduqlarınıza da diqqət ayırmış kimi olacaqsınz. Ən yaxın dostlarınızla hər dəfə  qarşılaşanda  onların təəccüblənməsinə səbəb olacaq tamamilə yeni geyim tərzində olmalısınız.

 Hər gününüz üçün yeni hobbilər müəyyən  edin! Dostlarla  gəzintiyə çıxmaq,  birlikdə sərgiyə tamaşa etmək, musiqi dinləmək və sair. Yeni hobbilər axtarmaqda davam edin! Bütün bunlar sizi mütləq çox yaxşı hiss etdirəcək.  Məsələn, əvvəllər heç vaxt  olmadığınız yerlərə kafeyə, restorana da gedin!  Lap “Mən heç vaxt elə yerlərə  getmərəm” demiş olsanız da,  fikrinizi dəyişin və həyatınızda dəyişiklik edin! Fərqli yerlərə getdiyiniz zaman  bu yerlərin hər birindən yeni nəsə  əxz edəcəksiniz.

  Gündəlik reziminizə idman təmrinləri əlavə edin.  Birdən-birə uğurlu alınmasa da, kiçik məşqlərlə  tezliklə vərdişiniz devimli məşğuliyyətə  çevriləcək,  həyatınıza rəng qatmağa inanılmaz dərəcədə təsir edəcək. Eləcə də, rəqs   həvəskarısınızsa,  sistemli rəqs etməyi seçmək  də  həyatınıza hərəkətli  gözəllik əlavə etmiş olacaq.

Gündəlik  hobbinizə musiqi dinləməyi də əlavə edin.Darıxdığınız zaman özünüzü musiqinin sehrli effektinə qərq edin. İşə gedəndə, işdən qayıdanda, gəzintiyə çıxarkən  musiqini özünüzə həmdəm seçin. Monotonluqdan xilas olmaq üçün hər zaman sizinlə olacaq    vaciblərdən biri  məhz musiqi olmalıdır.

Sizi əslində narahat edən monotonluq deyil, sizin  həyata, həyati məsələlərə   baxış bucağınız və  həyatla necə təmasınızdır.

 “Həyat çox darıxdırıcıdır” düşüncəsini  heç özünüzə yaxın buraxmayın. 

 Bilmirəm kim deyib, amma kim deyibsə,  çox gözəl deyib: “İnsan xoşbəxtlikdən gülməzmiş: güldüyü üçün xoşbəxt olurmuş.

 Ona görə də hər zaman xoş əhvali-ruhiyyə ilə yaşamaq, müsbət emosiyalar daşıyıcısı olmaq lazımdır.

Hərdən kiçik səyahətlərə çıxın, bu,  həyatınıza düşündüyünüzdən daha çox əlvanlıq gətirə bilər. Ən yaxın  dostlarızla keçirəcəyiniz   bayramlar da   belə səyahətlərdən ola  bilər.   Bunlar illər öncə bir olduğunuz tələbəlik  və yaxud əsgərlik yoldaşları  olarsa, daha unudulmaz bir təəssürat yaradacaq.

  Evdə vaxtınıdan səmərəli istifadə edin. Yemək yemək, sonra qab-qacaq yumaq, otaqları təmizləmək  və sair bu kimi  kimi rutinlər  edirsinizsə, əvvəlcə, özünüzü bunlardan azad etməlisiniz. Məsələn, cəfəngiyatlarla televiziya proqramlarına baxmaq əvəzinə,  kitab oxuya, mənalı  bir filmə baxın. Lirik bir  musiqinin müşayiəti ilə gözəl uzun vanna qəbul edin. Sonra özünüzü kremlər və maskalarla əzizləyin.  Vaxtınız  varsa, həm özünüz , həm də uşaqlarınız  üçün əyləncəli olacaq oyunlarla  məşğul olub onlardan sevinc alın, öz sevincinizi onlara ötürün.  

 Yaşadığınız otağın, iş yerinizin dekorasiyasını daim dəyişin.

 Bunu heç bir vəsait  olmadan da kiçik toxunuşlarla da  edə bilərsiniz. Yəni,  öz bacarıqlarınızdan istifadə edərək yaşayış yerlərinizə rəng qata bilərsiniz. Unutmayın ki, istənilən dəyişiklik yaxşıdır.

Əgər günə “bu gün dünənki kimidir” sözləri ilə başlasanız, baş verə biləcək gözəl və fərqli şeylərə qarşı ilk addımdan   özünüzü bağlamış olarsınız.  Hər günə yeni bir baxışla, yeni bir sevgiylə  başlamalı. O zaman   həyat da Sizin üzünüzə gülməyə başlayacaqdır.

 Sevimli  şairimiz  Cabir Novruzun gözəl bir şeiri ilə  rəngarəng və mənalı həyat arzularımızı ifadə edirik:

 Tələsin,  insanlar, şadlıq görməyə,

Qəm qüssə görməyə gecikin bir az.

Tələsin,  insanlar deyib gülməyə,

Göz yaşı tökməkdən bezikin bir az.

*****

Siz hərdən çıxarın xatirinizdən

Həyatda pislik var,qəm var, kədər var,

Siz hərdən çıxarın xatirinizdən

Həyatda dəhşətli faciələr var.

*****

Xəyallar qoynunda uyuyun təmiz,

Ömr edin, yaşayın fikrinizdə nur,

Siz elə zənn edin planetimiz

Xeyirxahlıq üstə fırlanır,durur.

*****

Tələsin, tələsin tələsir zaman,

Düzəlməz işə də düzəldi deyin,

Hərdən qocaya da gəncsən cavansan,

Hərdən kifirə də gözəldir deyin.

*****

Səs salın səmaya, suya, torpağa

Bu yola çağırın nəsilləri də,

Tələsin,adamlar əldən tutmağa,

Fəqət ev yıxmaqda qalın geridə.

*****

Nə olar, bu dünya uçmayacaq ki,

Dərdli ürəklərin sevinci olun,

Siz günah yumaqda birinci, ilkin,

Günah işləməkdə mininci olun.