Əxlaq və mənəviyyat
İnsanı şərəfə ucaldan ən birinci yol namusdur.
Meralite
İtirdiyin pul, sərvət bir şey deyiıdir, amma itirdiyin namus çox şeydir.
Alfred Krupp
Müxtəlif kütləvi informasiya vasitələrindən oxuduğum xəbərlərdə cərrah-ginekoloqlar Azərbaycanda himenoplastika etdirən qızların çoxaldığını təsdiqləyirlər. Onlar himenoplastika əməliyyatı üçün qəbula gələnlərin sayında artım müşahidə edildiyini deməkdən çəkinmirlər də.
Bu xoşagəlməz hal indi bəyənilməyən, topa, raket atəşinə tutulan keçmiş zamanlarda da olub, amma çox nadir hallarda. Onda “bakirəlik”, “bəkarət” sözünü 2-3 oxumuş adamlar bilərdi. Adda-budda olan bir hadisə üçün deyərdilər ki, “qız çıxmayıb” və ya “üzüağ çıxmayıb”. Bu, əlbəttə şox sarsıdıcı, üzücü, adamı, ailəni başıaşağı edən hal sayılırdı, nəinki o ailəni, hətta o ailənin qohum-əqrəbası haqqında da etimadsızlıq yaranırdı. Ailələr bu məsuliyyətdə qızlarını qoruduğu kimi, oğullu ailələr də övladlarının “ipini həmişə çəkərdilər ki”, bir ailəni, nəsli başıaşağı edən hərəkətlərə yol verməsin.
Həmin vaxtlar yengələrə divan tutmaq kimi təhqiramiz hərəkətlərə yol verildiyinin şahidi olmamışam. Amma gəlin bakirə çıxmayanda bir maşın tutulub geriyə qaytarıldığı haqqında eşitmişdim. Çünki toy baş tutandan, gəlin gətiriləndən, bəy tərifindən sonra hər kəs dağılışıb öz evinə gedir. Qayda da belədir ki, ertəsi günü qadınlar həmin evə “üzaçma” mərasiminə gəlirlər. Əgər gəlin bakirə deyilmişsə, təbii ki, bu mərasim keçirilməyəcəkdi. Amma insanlar gəlməlidir axı. İstər-istəməz qısa vaxtda xəbər qonşuluğa, oradan bir qədər də ətrafa, sonra isə kəndə yayılırdı. Üzücü hal olsa da, qızlar bundan ciddi nəticə çıxaracaqdılar. Ola bilərdi ki, hər iki tərəf biabır olmamaq üçün razılığa gələrdilər ki, 5-6 ay saxlayıb boşayacağıq.
Zifaf gecəsinin uğurlu alınmaması oğlanla bağlı səbəbdən də baş tutmaya bilərdi və bu daha çox rast gəlinən hal idi. Baxmayaraq ki, internetdə bununla bağlı birtərəfli, qərəzli fikirlər səsləndirlir, mən hesab edirəm ki, bunu daha çox “üzüağ” çıxmayan tərəf deyə bilər. Oğlanın zifaf gecəsi özünü təsdiq edə bilməməsi müxtəlif psixi səbələrdən ola bilər (buna da “bəyin bağlanması” deyirdilər), bir neçə gün yoluna qoyulur da, anadangəlmə iqtidarsızlıq deyil. İqtidarsızlığı bilinən, məlum olan adam da evlənə bilərdi, amma o, toy etməyəcəkdi, zifaf gecəsi olmayacaqdı, “üzaçma” mərasimi də olmayacaqdı.
Həmcinslərimi müdafiə etmək kimi başa düşülməməyimi istərdim. Əgər tərəfkeşlik, ədalətsizlik edəcəyəmsə, ədalətsizliyə öz tərəfimizdən olan qadının, qızının da urcah olacağı qaçılmazdır. Biz günahkar axtarmamalı, problemin həlli ilə bağlı mülahizə və fikirlərimizi bildirməyə üstünlük veririk.
Ola da bilər ki, gəlin köçmüş qız heç bir günah sahibi deyilmiş, amma oğlan tərəfi “qan olmadı”, “belə olmadı” deyib, gəlinləri haqqında sağlam olmayan nəticəyə gəlsin.
Rayonlarımızın birində 18 yaşlı bir günahsız qız bu cürə təhdidə dözməyərək özünü körpüdən atmışdı.
Belə hallar da var. Təbii ki, oğlan tərəf də, qız tərəf də müdriklik göstərməlidir. Əgər tibb elmi, məhkəmə-tibb ekspertizası bunu təsdiq etməyəcəksə, ailələrin dağılmasına, təmiz adının ləkələnməsinə yol vermək olmaz.
Burada həkimlərin üzərinə də çiddi məsuliyyət düşür. Ölçü ölçməyə layiq olmalıdır, etalon olmalıdır, burada əllaməçiliyə yol vermək olmaz.
Eybəcərliyi, naqisliyi ört-basdır etmək, gizlətmək olmaz, bu özü ona bərabər bir əməldir.
Bəzi ölkələrdə bakirəlik testi keçirirlər.
Əlbəttə, doğru deyil. Bu, qan analızi və ya hansısa peyvənd əməliyyatı deyil. Ən həssas bir məsələ belə adiləşdirilməməlidir və bu bəkarətin ən böyük üstünlüyü də örtülü olmasındadır, məxsusi olmasındadır.
Məsələn, Özbəkistanın Səmərqənd vilayətində məktəbli qızların və kollec tələbələrinin ginekoloqlar təərfindən bakirə olub-olmadıqları yoxlanılır. İndoneziyada polisə yalnız o qızları götürürlər ki, o, mütləq bakirə olsun və işlədiyi zamanlarda da müəyyən müddət evliliyə yox desin.
Cənub-Şərqi Asiya ölkəsində “bakirəlik testi”nə görə psixoloji sarsıntı keçirən yüzlərlə qız var.
Eləcə də qızlıq pərdəsinin bərpa edilməsi.
1982-ci ildə İsveçdə bu bərpa üsulu qadağan edilb.
Elə Avropa ölkələri dəvar ki, qızlıq pərdəsi heç söhbət mövzusu da deyil. O ölkələrdə qızların bakirə olub-olmaması deyil, qızın öz meylinin seçdiyi daha önəmlidir.
Bizim ölkəmizdə bu, hər zaman ciddi məsələ olub və bu gün də ciddi olaraq qalmaqdadır. Baxmayaraq ki, qızlıq pərdəsinin bərpası ilə bağlı son illər gizli-açıq şəkildə hansısa addımlar atılır, tanınmış mütəxəssislərin məsələyə münasibətini dərc etməklə, məsələnin mahiyyətini heçə-qoza döndərməyə cəhdlər edilməkdədir.
Hətta, bu addımı əməliyyatın adını avropalılaşdırmaqla ciddiyyəti azaltmaq istəyirlər. Bu xalqın tabu olaraq qəbul etdiyi “bəkarət” anlayışını və həmin anlayışla bağlı ciddiyyəti terminlərin içində itirməyə can atırlar.
Bizim nə işimiz var himenoplastikaynan, yunan və romalıların “evlilik və toy tanrısı” Hymen şərəfinə qəbul edilən “qızlıq pərdəsi”ynən (“hymen” qızlıq pərdəsinin latınca adıdır və ilk gecə, toy gecəsi evlilik tanrısının şərəfinə “hymen” adı verilmişdir).
Məgər “qızlıq pərdəsi” sözünün ifadə etdiyi məna “hymen”dən zəifdirmi, bəsitdirmi?
Qızlıq pərdəsi ilə bağlı əməliyyatı “himenoplastika”, “genital estetika”, “intim plastika”, “reflorasiya” və s bu kimi adlarla adlandırılması dolayısı ilə bu utancı gizlətməyə, əməliyyat etdirənləri isə ictimai qınaqdan qorumağa xidmət edir.
Məsələn, mən bu yaşıma qədər, yəni bu mövzunu yazmağa başlayana qədər “himenoplastika”, “genital estetika”, “reflorasiya” terminlərinə birinci dəfə idi ki rast gəlirdim.
Həkimlər əməliyyatın adını dünya praktikasına olduğu kimi işlətməklə zərər çəkmişləri stres və fobiyalardan uzaqlaşdırmış olsalar da, dolayısı ilə qızlıq pərdəsinin bərpası üçün (bakirəliliyin bərpası da deyirlər) səhiyyə müəssisələrinə gələnlərin utanmaması, çəkinməməsi üçün böyür-başına pərdə çəkmiş kimi də olurlar.
Bu yazını hazırladığım müddətdə bir çox həkimlərin fikirləri ilə tanış oldum. Tibbi ixtisasım olmasa da, həyati bilgilərimə istinadən bu mövzuda oxuduqlarım içərisində maraqlılığına və əhəmiyyətinə görə bəyəndiyim yazılar da az olmadı. Hiss olunur ki, bu yazıların məramı tibbin cövhərində olan şəfqətlilik, humanizm ölçüləri ilə boyaboy uyğundur və bu məqsədlə də yazılıb.
Təəssüf ki, bir çox yazılarda isə korporativ maraqlar leymotivə çevrilir, amma belə məsələlərin əxlaqi baxımdan dərinliyinə getmirlər.
Bəzi mütəxəssislər nikahdan əvvəl cinsi həyatın vacibliyini vurğulayırlar. Guya gələcəkdə aiə quracaq gənclərin ilk gecəyə hazırlanması üçün nikahöncəsi intim münasibətləri normal qəbul edilməlidir. Guya cütlüklərin gələcəkdə uzun müddət birgə yaşaya biləcəklərini müəyyənləşdirmək üçün nikahaqədərki intim münasibətlər hətta vacibdir.
Daha təəccüblüsü budur ki, belə düşünənlər proqnoz da verirlər ki, vaxt gələcək ki, azərbaycanlı kişilər üçün qızın bakirə olması önəmli göstərici olmayacaq.
Bəziləri, hətta, “bakirəlik” effektinə elə zəmanət verirlər ki, səmərələşdirici təklif və ixtira müəllifləri kimi, guya bərpa edilən “yeni” bakirləlik pərdəsi cəmi 2-3 həftədən sonra “əsl”dən heç fərqləınməyəcək.
Məsuliyyətsizlik deyilmi: heç çəkinmədən, narahatçılıq keçirmədən bizim ailə-əxlaq məcəlləsi üçün qəbul edilə bilməyəcək qüsurlu proqnozlar verəsən. Axı bakirəlik necə bərpa edilə bilər? Bir toxumanı tikmək və dizayn təfəkkürlü ginekoloq-cərrah tərəfindən oxşarının yaradılması bakirəliyin bərpası deməkmi? Bu terminin cövhərində rəmzi bir and var, bu andın bərpası olmur. Avropa ölkələrində belə xüsusatlar heç yada düşməsə də, bizim xalqımız bu anddan keçməz.
Sitatlar:
Ömrünün dörddə üçünü oxumaqla keçirən yəqin ki, namuslu olur.
Denis Didro
Namuslu görünmək üçün, namuslu olmaq lazımdır.
Nikola Boileau
Davamı var…
“ Ana və Uşaq" 