Faydalı məsləhətlər
Hamıya aydındır ki, bu gün istifadə etdiyimiz pullar əlimizə, kisəmizə çatmazdan əvvəl nə qədər əllərdən və kisələrdən keçərək özü ilə çoxlu sayda mikrob və bakteriyalar gətirir. Bəzi araşdırmalar göstərdi ki, sikkələr, əskinaslar və hətta kredit kartlarının çirkli olması geç kimdə şübhə doğurmamalıdır. Kimdir onları dezinfeksiya etməyin vacibliyini nəzərə alan. Bir mafiya başçısı deyib ki, çoxlu pul təmiz ola bilməz. Bəs böyük pullara niyə çirkli pullar deyirlər,bu, bizimyazımızın mövzusu deyil. Həm də biz bu çirklilikdən deyil, həqiqi mənada dövriyyədə olub, insanların gündılik tələbatlarını ödəmək üçün xərclədiyi pulların çirkliliyinə toxunmaq istəyirik.
Məlumdur ki, əskinaslar və sikkələr kifayət qədər uzun tədavül müddətinə malikdir, nominaldan asılı olaraq 4 ildən 25 ilə qədər dəyişə bilər. Bütün bu müddət ərzində onlar təsəvvür edə bildiyimiz ən qeyri-adi yerlərə səyahət edir və gözlənilməz və idarəolunmaz bir sürətlə əl dəyişirlər. Bu müddətdə və prosesdə onlara çox müxtəlif mikroorqanizmlər sirayət edə bilər. Amma pulumuzda və kartlarımızda özünə yer eləmiş virusları, bakteriyaları,eləcə də digər patogenləri adi gözlə müəyyən etməyə çalışmaq, sadəcə, mümkün deyil. Elm adamları onlarda sızanaqlara səbəb olan bakteriyalardan tutmuş ev heyvanlarının DNT-sinə, soyuqdəyməyə səbəb ola bilən viruslara, daha ciddi xəstəlikləri fəallaşdıra nparazitlər olduğunu əsaslandırmışlar. Onlar əsaslandırmışlar ki, çirkli pullar staphylococcus aureus və Listeria ilə yanaşı, kağız əskinaslarda pnevmoniya, vərəm, tonzillit, hepatit, bağırsaq infeksiyaları, dəri xəstəlikləri, meningit, Ebola qızdırması, cinsiyyət orqanlarının infeksiyaları və digər xəstəliklərin patogenləri ola bilər.
2010-cu ilin təhlili göstərdi ki, dizayn və tərkibindən asılı olaraq nağd pul çox vaxt virus və bakteriyaların rahat böyüməsi üçün idealdır. Alimlər müəyyən ediblər ki, kətan və pambıqdan hazırlanmış əskinaslarda polimerlərdən hazırlananlara nisbətən hər kvadrat santimetrdə daha çox bakteriya var.
2017-ci ildə Nyu-York Universitetinin tədqiqatçıları eyni bankdan gələn dollarlar üzərində apardığları müşahidələrə əsasən bu qərara gəlmişlər ki, onlar 3000-ə qədər müxtəlif növ mikrob saxlamaq imkanına malikdirlər. Onların bir çoxu sağlamlıq üçün riskli olmasa da, bir çoxları potensial idi.
Sikkələr üzərindəki qravüralardan və kredit kartlarındakı relyeflərdən əmələ gələn yivlər də kir toplamaq üçün həssas yerlərdir. Bu cür mikroblar uzun müddət yaşaya bilər.
Mikrobun pulla nə qədər yaşaya biləcəyi sualına qəti cavab olmasa da, Oksford Universitetində aparılan bir araşdırma, iqlim və mikroorqanizmlərin növü kimi amillərdən asılı olaraq 10 gün və ya daha çox ola biləcəyini müəyyən etmişdir.
Kredit kartları da təmiz deyil. Ona görə də onları istifadədən əvvəl və sonra bir az antibakterial gel və ya dezinfeksiyaedici sprey ilə təmizləmək məsləhətdir.
Bəs pulları necə təmizləmək olar?
Pulunuzu düzgün təmizləmək olduqca sadədir. Nağd pulunuzu və kartlarınızı bəzi dezinfeksiyaedici spirt spreyi ilə səpmək kifayət ola bilər. Siz həmçinin sikkələri bir neçə saniyə sabunlu suda isladıb əllərinizlə yumşaq bir şəkildə ovuşdura bilərsiniz.
Ümumi məişət ləkələrini çıxarmaq üçün sikkələr su, sabun və ya hər hansı bir yuyucu vasitə ilə yuyula bilər. Metal pulları pasdan və ya kifdən təmizləmək istəyirsinizsə, kerosin, diş pastası, Coca-Cola, sirkə və soda qarışığı və fırçadan (diş fırçasından istifadə edə bilərsiniz) istifadə etməlisiniz. Sikkələri xüsusi məhlullarda bir müddət saxlamaq lazımdır ( amma onları çox sərt sürtmək tövsiyə edilmir – bu, metala əlavə zərər verə bilər). Nadir bir sikkə təmizləyirsinizsə, yumşaq bir parça istifadə etmək və həddindən artıq olmamaq daha yaxşıdır və təmizləyə bilmirsinizsə, bir mütəxəssislə əlaqə saxlayın.
Zədələnmiş kağız pullar da yuyula bilər. Burada əsas qorxu kağızın suya və yuyucu vasitələrin təsirinə tab gətirə bilməyəcəyidir. Bir tərəfdən, su əskinaslara o qədər də zərər vermir, hətta görünüşünü pozmadan yuyulub qurudulur. Digər tərəfdən, müxtəlif çirklənmə növləri fərqli yanaşmalar tələb edir, onların hamısı pul üçün tamamilə təhlükəsiz deyil.
Kağız pulları təmizləmək üçün bir çox tövsiyələr var:
Sabun və yumşaq parça adi kir və qida ləkələrini çıxarmağa kömək edəcək: əskinasdakı ləkələnmiş ərazini bir neçə dəfə silin, sonra su ilə yuyun. Təzyiq altında qurudun, təmiz kağıza bükün (bir kitabdan istifadə edə bilərsiniz). Ancaq benzin yağlı ləkələri və yağı çıxarmağa kömək edəcək – çirklənmə sahəsi pambıq yun istifadə edərək onunla nəmləndirilməlidir, bir neçə dəqiqə gözləyin və sonra qalıqları çıxarın. Bundan sonra hesabı suda yaxalamaq və qurutmaq daha yaxşıdır.
Bakteriyalardan, viruslardan, o cümlədən koronavirusdan, qanunu hər iki tərəfdən silmək üçün sabunlu məhlulda yumşaq bir süngər istifadə edin, sonra qalan sabunu təmiz, nəm süngərlə diqqətlə yuyun və qurudun. Həmçinin, pulu spirtlə müalicə etmək də tövsiyə olunur – onu silin və ya sprey edin, lakin yoluxmuş əskinasla təmasda olan zaman təhlükəsizlik əllərinizi yumaq və əlcək taxmaqla təmin ediləcək.
Pasla təmasda olan pul ləkələnmişsə, limon turşusu həlli onu yumağa kömək edəcəkdir. Ləkəni məhlulla silin və ya qanun layihəsini tamamilə mayeyə batırın, prosedur bir müddət çəkə bilər. Sonra pulu suda yuyun və qurudun.
Xarici valyuta ilə hər şey daha mürəkkəbdir. Aşkar ləkələri və ya yazıları olan hər hansı veksellər köhnə hesab olunur və banklar onları qəbul etməkdən imtina edəcəklər. Daha doğrusu, belə “köhnəlmiş valyuta” üçün komissiya və ya toplama proseduru ilə mübadilə təklif edəcəklər (əgər çirklənmə çox güclüdürsə, rəqəmlər və şəkillər görünmürsə).
Dolların və ya avronun çirkli olduğunu və onu quru parça ilə çıxarmaq mümkün olmadığını başa düşsəniz, bu hesabı bankomat vasitəsilə hesabınıza qoymağa və ya onunla xaricdə ödəniş etməyə çalışın. Valyutanı rubl və ya yeni bir nüsxə ilə dəyişdirmək lazımdırsa, komissiya ilə mübadilə üçün hazır olun. Köhnə valyutanı ixtisaslaşdırılmış mübadilə xidmətində, məsələn, Cartel Money-də dəyişdirmək daha sərfəlidir. Banklardan fərqli olaraq, xidmətlər pulu istənilən zərərlə və kiçik faizlə qəbul edir.
Qeyd: Yazı tərcümə yolu ilə hazırlanmışdır.
“ Ana və Uşaq" 