Bu gün Yel çərşənbəsidir. “Yel” sözü dilimizdə həm də  ruzgar, külək kimi işlənilməkdədir. Eyni mənaları ifadə etsələr də, akustik  baxımdan bir az fərqlənirlər.   “Yel”, “külək” sözləri  səsləndirərkən  duyğularımızda küləyin  ehtizazını hiss etdirə bilir. Amma  “ruzgar”sözü  öz fiziki halından daha çox, bu halın, hərəkətin son nəticəsinin  yaratdığı  assosiasiyanı  beyinə doldurur.

Küləyin gücünü 12 ballıq Bofort şkalasına görə ölçürlər.

 Dünya düzənində  baş verən   təbii fəlakətlər təkcə  dünyanı silkələməklə ötüb keçmir. O həm də həyatın, yaşamın  özünün keyfiyyətini  heçə endirir. İnsan  yaradıcı olmur, heç nəyə ümid etmir…

Məsələn,  təbii fəlakətlərin sayına görə 2008-ci il 2005-ci qasırğaları və 1995-ci ildə baş verən Kobe zəlzələlərinin yanında ən dağıdıcısı kimi yadda qalıb.                                 

Sürəti saatda 100-150 km-ə qədər çatan  şiddətli küləklər var, onlar zəlzələdən sonra ikinci yerdədir. Ümumilikdə qasırğaların diametri 50-800 km genişliyindədir. Belə qasırğalara “Tornado” adı verirlər.

Dünyada  ən  şiddətli qasırğa  kimi  Beufort ,Tayfun və Katrina  və s. qasırğalar məşhurdur.

Qasırğalar həm də böyük dəniz dalğalarına və  qabarmalarına  səbəb olur.  Qasırğaların ardınca   da   əraziyə  yağış da gəlir. Tropik bir külək qurşağının orta yağış miqdarı 75-150 mm-dir. Belə yağışlar ciddi sellərin meydana gəlməsinə də səbəb olur. Bunlar  təbii fəlakətlərin bir-birini şərtləndirdiyinin xəritəsidir.  

Daha sonra qlobal iqlim dəyişkənliyi quraqlıq, daşqınlar, sel, içməli su ehtiyatlarının çatışmazlığına səbəb ola bilər.

 Bunlar külək haqqında elmi mənbələrdən oxuyub bildiklərimizdir. Küləyin, təbii ki, faydaları da var.

Məsələn:

1. Hava İstiliyini tarazlayır.

2. Yağış yağdırar

3. Enerji qaynağıdır

4. Bitkilərin tozlanmasında iştirak edir. Yəni, bir sıra bitkilərin tozlanması üçün məhz küləyə ehtiyacları  vardır.

Külək olmazdısa,  insanlıq   üçün saysız-hesabsız problemlər yaranardı.

 Ona görə də  faydalılardan istifadə etmək, təhlükəli olanlarına qarşı ayıq-sayıq olmalı, təbiətin dilini öyrənməli, qorunmalı…. Bizim hörmətli qadınlar, qızlar ya bunları bilmir, ya da  qorxmurlar. Küləklihavada   çətir götürmək paraşütlə atılmaq kimidir. Sürəti saatda 100-150 km-ə qədər çatan   küləyin  zərif bir vücudu çətir qarışıq   aparıb dənizin, okeanın o tayında  yerə salsa,  indi, iraq-iraq, valideynlər yavrularını  harda axtarsınlar, hardan tapsınlar. Əlbəttə, tək olmasa idilər, bu xəta da baş verməyəcəkdi. Lazım gələcəkdisə, proletar   özünü qabağa verəcəkdi…

 Nəbadə  Milli Hidrometeorologiya Departamenti küləkli hava şəraiti barədə proqnoz verəndə siz də    gəzintiyə tək çıxasınız…