Təbiət – yaşıl sipər

1 – Ağaclar istixana effekti ilə mübarizə aparır.

İqlim dəyişikliyinin ən mühüm səbəbi tropik meşələrin məhv edilməsi və qalıq yanacaqların istifadəsi nəticəsində yaranan həddindən artıq miqdarda istixana qazlarıdır. Günəşdən gələn istilik torpağa əks olunduqdan sonra bu qaz kütlələrində tutulur və atmosferdəki temperaturun daimi olaraq artmasına səbəb olur. Ən məşhur istixana qazı karbon qazıdır (CO2). Ağaclar karbon qazını udur və içindəki karbonu udduqdan sonra qalan oksigeni atmosferə buraxır. 1000 kvadrat metr meşəlik sahənin udduğu karbonun miqdarı, avtomobilinizi 10.000 km sürərkən buraxdığınız karbon qazının miqdarına bərabərdir.

2 – Ağaclar havanı təmizləyir.

Ağaclar atmosferdəki ammiak, azot dioksidi, kükürd dioksidi və ozon kimi pis qoxuları və havanı çirkləndirən qazları udur; qabıqları və yarpaqları vasitəsilə havadakı hissəcikləri süzürlər.

3 – Ağaclar oksigen istehsal edir.

4000 kvadrat metrlik meşəlik sahə ildə 18 nəfər üçün kifayət qədər oksigen istehsal edir.

4 – Ağaclar şəhəri və küçələri sərinləşdirir.

Los-Ancelesdə son 50 ildə asfalt yollar və istiliyi çəkən binalar sürətlə artıb, hava isə 14,5 dərəcə artıb. Ağaclar binalara və yollara kölgə salmaqla, şəhərlərdə istilik adalarının əmələ gəlməsinin qarşısını alaraq, yarpaqları vasitəsilə havaya su buxarını səpərək sıxlığına görə şəhərin temperaturunu 12 dərəcəyə qədər soyuda bilir.

5 – Ağaclar enerjiyə qənaət edir

Onları fərdi evin dörd tərəfinə düzgün əkməklə, yay aylarında kondisioner xərclərini 50% azaltmaq olar. Soyumaq üçün sərf etdiyimiz enerjini azaltmaqla, biz enerji istehsal edən elektrik stansiyalarının yaratdığı karbon emissiyalarını da azaldırıq.

6 – Ağaclar suya qənaət edir.

Suyun az olduğu ərazilərdə ağac kölgəsi buxarlanmanı ləngidir. Hətta yeni əkilmiş bir ağacın həftədə maksimum 55 litr suya ehtiyacı var və bu suyu qrunt suyu kimi yenidən təbiətə buraxır.

7 – Ağaclar eroziyanın qarşısını alır.

Təpələrdəki və çay sahillərindəki ağaclar torpağın səthi axını azaldır və torpağı bir yerdə saxlayır.

8 – Ağaclar uşaqları ultrabənövşəyi şüalardan qoruyur.

Ən çox yayılmış xərçəng növlərindən biri dəri xərçəngidir. Ağaclar məktəblərdə və parklarda saatlarla vaxt keçirən uşaqları UV-B təsirini 50% azaldaraq qoruyur.

9 – Ağaclar qida istehsal edir.

Bir alma ağacı kiçik bir ərazidə əkilə bilər və ildə 300 kq meyvə verir. Ağaclar quşlar və digər heyvanlar, eləcə də insanlar üçün qida mənbəyidir.

10 – Ağaclar sağaldır.

Araşdırmalar göstərib ki, pəncərələrindən ağacları görən xəstələr görməyənlərə nisbətən daha tez və daha az fəsadla sağalırlar. Diqqət çatışmazlığı və hiperaktivliyi olan uşaqlarda təbiətlə təmasda olduqda simptomların azaldığı müşahidə edilir. Ağaclarla təmasda olmaq zehni yorğunluğu azaldır və konsentrasiyanı artırır.

11 – Ağaclar şiddəti azaldır.

Yaşıllıq ərazisi olan məhəllələrə nisbətən quraq məhəllələrdə və yaşıllıq görməyən evlərin olduğu ərazilərdə daha çox zorakılıq halları aşkar edilib. Meşəlik və yaşıl sahələr də insanlarda qorxu səviyyəsini azaldır.

12 – Ağaclar fəsilləri göstərir.

Yaz, yay, qış, payız. Hansı mövsüm olduğuna əmin deyilsiniz? Ağaclara baxın.

13 – Ağaclar iqtisadi imkanlar yaradır.

Məhəllə bağlarında ağaclarda yetişdirilən meyvələri satmaqla gəlir əldə etmək olar. Tullantıların idarə edilməsinə və yaşıl sahələrə diqqət yetirən müəssisələr yaradıla bilər və gənclər yaşıl həyata diqqət yetirən işlərə yönəldilə bilər.

14 – Ağaclar həm müəllim, həm də oyun yoldaşıdır.

Yaşıl məkanlar əsrlər boyu uşaqların və böyüklərin yaradıcılıqlarını inkişaf etdirə və ruhlarını dincələ bildikləri yerlər olub.

15 – Ağaclar müxtəlif qruplardan olan insanları bir araya gətirir.

Məhəllələrdə kollektiv şəkildə ağacların əkilməsi bir-birini tanımayan insanları bir araya gətirərək həyat keyfiyyətini artırır. Cəmiyyətdə hər bir fərd zamandan asılı olmayaraq ağac əkmək və ya ağacları qorumaqda çox mühüm rola malikdir.

16 – Birlik ağaclardan doğulur.

Yaşayış məkanının simvoluna çevrilən ağaclar həmin əraziyə yeni kimlik verir və məhəllə sakinlərini yaşadıqları ərazi ilə fəxr edir.

17 – Ağaclar heyvanlar üçün sığınacaq və yuva rolunu oynayır.

Xüsusilə palıd və çinar ağacları şəhər heyvanları, ilk növbədə quşlar, arılar və qarışqalar üçün mükəmməl yuva rolunu oynayır.

18 – Ağaclar çirkinliyi ört-basdır edər.

Ağaclar istinad divarları, dayanacaqlar və zibil qutuları kimi görmək istəmədiyimiz sahələri əhatə edir. Küçələrdən və magistral yollardan gələn səs-küyü azaldır, yarpaqlarında palçığı havada saxlayır və mülayim güclü küləklər əsir.

19 – Ağaclar odun verir.

Şəhərətrafı və kənd yerlərində qəsdən budanmış ağacların kəsilmiş hissələri istilik üçün yanacaq və ya odun kimi istifadə olunur.

20 – Ağaclar daşınmaz əmlaka dəyər qatır.

Zövqlə yaşıllaşdırılan ev və tikililərin bazar dəyəri yaşıllıq sahəsi olmayanlardan 15-20% bahadır.

21 – Ağaclar iş yükünü artırır.

22– Ağaclar yeraltı təkanlardan  qoruyur.

Mənbə:https://www.afader.org.tr/kose-yazilari/agacin-insan-yasamindaki-onemi