Təhsil və məktəbəqədər tərbiyə müəssisələri
Hər il yay fəslinin son günlərində bütün dünyanı eyni həyəcan bürüyür: Yeni tədris ili. Lakin bu həyəcanı hər kəs eyni gündə yaşamır. Çoxumuz elə bilirik ki, dünyanın hər yerində dərslər bizdəki kimi sentyabrda başlayır. Əslində isə qlobal təhsil təqvimi həm orta məktəblərdə, həm də universitetlərdə olduqca fərqlidir.Bəs dünya ölkələrində təhsil müəssisələri nə zaman açılır və bütün dünyada dərslərin eyni vaxtda başlaması daha yaxşı olmazdımı?
Kim, Nə Vaxt Başlayır? (Məktəblərdən Universitetlərə)
Dünyanın fərqli coğrafiyalarında həm orta, həm də ali və orta ixtisas (kollec) təhsilinin başlanğıcı iqlim, tarixi ənənələr və dövlət planlamasına görə dəyişir.
Azərbaycan: orta məktəblər 15 sentyabrda açılır. Ali və orta ixtisas məktəblərində (universitet və kolleclərdə) isə adətən sentyabrın ilk yarısı dərslər start götürür (Xatırladaq ki, 2004-cü ilə qədər ölkəmizdə də ilk zəng 1 sentyabrda çalınırdı).
Yaponiya: Dünyanın ən fərqli təqvimindən biridir. Burada həm məktəblər, həm də universitetlər üçün yeni tədris ili yazın gəlişi və albalı çiçəklərinin (sakura) açılması ilə – 1 apreldə başlayır.
Avstraliya və Yeni Zelandiya: Cənub yarımkürəsində yerləşdikləri üçün fəsillər tərsinədir. Yay tətili dekabr-yanvar aylarına düşür. Ali və orta məktəblərdə dərslər yanvarın sonu və ya fevralın əvvəlində start götürür.
ABŞ və Kanada: Burada vahid bir sistem yoxdur, ştatlara görə dəyişir. Universitetlərin çoxunda “Payız semestri” avqust ayının sonlarında başlayır.
Şimali Avropa (Finlandiya, Danimarka): Təhsildə lider olan bu ölkələrdə yay tətili tez bitir, məktəblilər və tələbələr avqust ayının ortalarında auditoriyalara qayıdırlar.
Eyni Vaxtda Olsa Yaxşı Deyilmi?
Vahid Təqvimin Üstünlükləri Bütün dünya təhsil müəssisələrinin eyni gündə — məsələn, elə 1 sentyabrda qapılarını açması ilk baxışdan möhtəşəm bir qlobal sinxronluq ideyası kimi görünür. Xüsusilə ali və orta ixtisas təhsili səviyyəsində bunun böyük faydaları ola bilərdi:Tələbə Mübadiləsi və Erasmus+ Asanlığı: Universitet tələbələrinin xaricdə oxuması (mübadilə proqramları) üçün ən böyük maneə semestr tarixlərinin üst-üstə düşməməsidir. Eyni təqvim olsaydı, tələbələr bir ölkədən digərinə heç bir vaxt və dərs itkisi olmadan keçə bilərdilər.
Beynəlxalq İmtahanlar və Qəbul Prosesi: SAT, IELTS, TOEFL kimi qlobal imtahanların və universitetlərə sənəd qəbulu (admission) vaxtlarının tənzimlənməsi xeyli sadələşərdi. Qlobal Turizm və Tətil: Dünyadakı bütün ailələr və gənclər eyni dövrdə tətilə çıxa bilər, iş və istirahət qrafiki qlobal miqyasda sinxronlaşardı.Bəs Bu Niyə Mümkün Deyil?Vahid təqvimin qarşısındakı ən böyük maneə coğrafiya və iqlimdir. Şimal yarımkürəsində iyul-avqust ayları qızmar yay olduğu halda, Cənub yarımkürəsində bu dövr qışın oğlan çağıdır. Avstraliyada dərsləri sentyabra salsaq, uşaqlar və gənclər ilin ən isti vaxtında auditoriyalarda oturmalı olacaqlar.Həmçinin hər xalqın öz tarixi, iqtisadi (məsələn, keçmişdə kənd təsərrüfatı və məhsul yığımı mövsümünə uyğunlaşdırılan tətillər) və akademik ənənələri var. Universitetlərin muxtariyyəti və öz semestr proqramlarını sərbəst təyin etmək istəyi də vahid sistemə keçidi çətinləşdirir.
Son Söz
İstər 1 sentyabr olsun, istər 15 sentyabr, istərsə də aprel ayı… Tarixlər və təhsil pillələri fərqli olsa da, məqsəd birdir: gələcəyi quracaq savadlı nəsil və peşəkar mütəxəssislər yetişdirmek. Yeni tədris ilində dünyanın harasında olmasından, hansı auditoriyada oturmasından asılı olmayaraq bütün şagirdlərə, tələbələrə və müəllimlərə uğurlar arzulayırıq!
