“ Ana və Uşaq"

Xüsusilə televiziyalarda auditoriyalarını  kimə tapşırmaları   məsələsi narahatedicidir?  Televiziya , eləcə də bütün  informasiya vasitələri  bir tərbiyə ocağıdır, elm və mədəniyyət  mərkəzidir. Onların məqsədi cəmiyyəti məlumatlandırmaq, maarifləndirmək və əyləndirməkdir.

 Aparıcıları Elgiz, Tolik,  Zaur Kamal, Zaur  Baxşəliyev, Sərxan olan  televiziyaların heç birində mən   bu vəzifələrin həyata keçirildiyini  görmədim.

Tolik   özəl kanalların hamısında  rahatlıqla yer ala bilir, indi də MTV-də  cəmiyyətə əxlaq dərsi keçir. 6 yaşlı qız uşağının  bakirəliliyini  mövzu etməklə  reytinqli veriliş sayılmağa  can atır.

Davamlı və keyfiyyətli   maarifləndirmək üçün , təbii ki, beynin, ruhun dincəlməsi lazım.  Bu isə musiqi ilə,yumorla, əyləncəli verilişlərlə olur.  Amma Tolikin, Elgizin, Zaur Kamalın, Sərxanın və daha kimlərin apardığı  bayağı, cılız şou layihələri ilə deyil.

Televiziyaların da, mətbuatın da cəmiyyət qarşısında, xalq qarşısında yerinə yetirməli olduğu  borc var,  dəyərlər var.Televiziya , mətbuat   bu dəyərləri  təbliğ etməli, müqəddəs olanları  yaşatmalıdır, öz təməl prinsiplərinə sədaqətli olmalıdır. Bu isə proqram mövzularından tutmuş verilişləri kimlərin aparacağına, verilişə  kimlərin dəvət ediləcəyinə  qədər hər bir bir  məqama məsuliyyətli yanaşmağı tələb edir.

Aparıcı Tarix Əliyev (Tolik)  sosial şəbəkələrdə  belə xəbər  paylaşıb ki, “MTV Azərbaycan”  kanalında   aprelin ortalarından yeni  verilişlə tamaşaçılar qarşısına çıxacaq.  Hələ  neçə gün  öncədən   verilişi aparacağı  xanımla  şəklini də paylaşıb. Elə bil ki,   hər veriliş aparan  bir  hökm yiyəsidir, istəyəndə veriliş açırlar,istədikləri  kimisə  köməkçi götürürlər, veilişlərinə özləri ad seçirlər və sair.  

“Bu bizik, Toliklə”, “Hər Şey Daxil”, “Tarix Əliyev ilə Səmimi”, “Günə bir şou”, “Tarixin bir günü”… Bunlar Tarix Əliyevin verilişlərinin adıdır.

 Yəni, özəl televiziya məkanında  bazardımı ki, ki ağlına  nə gəldi onu veriliş adı edir.  Nə deməkdir: “Bu bizik, Toliklə”, “Hər Şey Daxil”?   Aparıcı öz auditoriyasına  Tolik kimi məlum olsa da,  əsl adı Tarixdir. Özünün adını verilişlərinə gah “Tolik”, gah “Tarix ” kimi pərçim edir.

“Tarixin bir günü”… Tarix Əliyev  bu “Tarix” sözünü  zaman, vaxt anlamında  deyil, öz  adı kimi seçib. Axı sən kimsən ki, sənin bir günün  auditoriya üşün deviz olsun?

Yazırlar ki, Faiq Ağayev bu dəfə “The M.O.S.T“un simasına çevrildi.

 Onda   belə anlaşılır ki,  müğənni   hər dəfə  bir ayrı jurnalın  siması olur,  bu dəfə “The M.O.S.T“un.

 Və yaxud əvvəlki  dəfələrdə müğənninin  başqa statusu varmış,bu dəfə isə siması olub.“Sima” sözünün  şəxsiyyət anlamı var.  Amma belə şəxsiyyətlər  mənsub olduqları  xalqın   tarixinə, mədəniyyətinə “bir ordu qədər  xidmət etmiş şəxslərdir”. Həsən bəy Zərdabi “Əkinçi”nın, Mirzə Cəlil “Molla Nəsrəddin”in siması idilər. Bu, məntiqlidir.

 Amma  Faiq  Ağayevi  bu qədər idealizə etmək?  Statusla bağlıdırsa, onda  gərək növbəti dəfə də  Səməd Səmədov simaya çevrilsin, o da Xalq artistidir. 

Elə bil cəmiyyətdə bunu  gözləyirlər, impuls göndərirlər ki, siz Allah,  Faiq Ağayaevi pozalarla paylaşsın, biz də rahat olaq. Ümumiyyətlə , bizim mətbu vasitələr  şou –biznes nümayəndələrini, aktrisaları, modelləri  ictimai həyatın simasına çeviriblər.

 Həmin xəbərin sonuncu cümləsi belə  idi:  “Qeyd edək ki, “The Most” üç ayda bir dəfə rus dilində və ingiliscə xülasə ilə nəşr olunan Azərbaycanın lüks həyat tərzinə dair aparıcı nəşridir”. Anlamadıq ki, bu nə təhər olur.

  Azərbaycansa lüks həyatı sadə adamlar deyil, iri sahibkarlar, yüksəkçinli məmurlar yaşaya bilir.   Bunu yazıb insanların sinirlərini niyə yerindən oynadırsınız?

Şou verilişləri haqqında  mətbuatda istənilən qədər  narazılıq var. Amma  heç nə dəyişmir.  Zaur Baxşəliyev hirslənəndə ona irad tutanlara deyir ki, “Sizin apardığınız verilişləri mən cibimə qatlayıb qoyaram”.

Tarix Əliyev (Tolik)  “Hər şey daxil” verilişlərinin birində  prodüserlərin əksəriyyətini çoban, onların gündəmə gətirmək istədikləri müğənniləri isə qoyuna bənzədir:

“Bu gün şou-biznesdə bəzi çobanlar var ki, quzuları çalışırlar bəsləsinlər. Onları böyük bir qoyun etsinlər, amma alınmır. Çünki bu gün şou-biznesdə kimsə özünə prodüser deyərək bir müğənni çıxardırlar ortalığa, sosial şəbəkələrdə görmüş olarsınız. Bəzi müğənnilər var e, çıxıb oxuyurlar. Deyirlər ki, “Bizim səsimiz belədir, bizim səsimiz…”. Bunlar nəyə bənzəyirlər, mən onları qoyunlara bənzədirəm. Bütün günü məildəyirlər. İnsanlar da onların hayına gedir”.

“Xəzər” televiziyasında yayımlanan “5-də 5” verilişinin aparıcısı Zaur Kamal qonağı olmuş gənc müğənni Orxan Babazadəyə  ünvanlanaraq  “sən qələt eləyirsən” dedi.

  Bu,  həmin aparıcıların fəaliyyətlərinin ilk illərində də belə olub, indi də belədir. Necə inanmaq olar ki, onlar televiziyanın, mətbuatın cəmiyyətlə ortaq olan dəyərlərinə xidmət edirlər? Verilişlərinə də  hər zaman qalmaqallarda olan şou sənətçilərini dəvət edirlər. Onlar da  aparıcının qabağına  (veriliş evlərdən  yayımlananda) zəngin süfrə açıb   həm  cah-cəlallı  həyatlarını  nümayiş etdirir,  həm də  əleyhdarlarına   hirs-hikkələrini ismarıclayırlar.   Bu məmləkətdə təqdir etməyə və yaxud uşağa, yeniyetməyə, qıza-gəlinə söz deməyə ağbirçək, aqsaqqal yoxdurmu? Fəaliyyətləri  sahibkarlıq  motivasiyası ilə  bağlanan  hansısa  kütləvi informasiya vasitələrinin heç birində  sovet dövrünün “Azərbaycan pioneri”, “Gənclik” jurnalı qədər maarifçilik fəaliyyəti yoxdur.

27 fevral  2023-cü ildə “Xəzər TV”də  Aktrisa Sonaxanım Əliyevanın  “Təsir  dairəsi”  verilişində “Qeyri- rəsmi münasibətdə yaşamışam” açıqlaması zalda gərginlik yaşadıb.

 Şair Anar Vəziroğlunu  aktrisanın iddialı açıqlamasını doğru hesab etməyib və onu tənqid edəndə  baxın, 

Aktrisa tənqidə  necə cavab  verib: “Ərim şəhid olmayıb ki… Rusların bir sözü var “обет безбрачия” (cinsi əlaqədən imtina). Xəyanətlər fərqli-fərqli olur. O insan mənə elə bir xəyanət edib ki… Bəli, ayrılmışam! Sonra da necə istəmişəm, elə də yaşamışam, yaxşı da eləmişəm”.

S.Əliyeva  nə vaxtsa müsahibələrin birində “Həyat yoldaşım mənə qardaşımın baldızı ilə xəyanət edib” açıqlaması ilə gündəmə səs salmışdı.

Elə bil ki, özəl kanallardakı bu cür verilişlər ancaq belə  məsələlərin müzakirəsi üçün  yayımlanır.

Həyatımız belədirsə,  aktrisamız  belədirsə, seriallarımız necə olacaq?!  Belə aktyor və aktrisaların  təlqin etdikləri hisslər özlərinin  baxışlarını  tamamlamadığı üçün izləyicisinə nəsə əxz edə bilərmi?

 Onsuz da barmaqla  sayılacaq qədər seriallarımız olsa da, onlar haqqında kifayət qədər iradlar var.

“Bacanaqlar”-20009, “Vicdan haqqı”-2016, “Sənə inanıram”- 2013, “Toy gecəsi “ – 2013, “Qız atası”-2014, “Barama”-2017, “Ailəcanlı”-2017, “Əqrəb mövsümü”-2022  və digər seriallarımız  haqqında  istər izləyicilərin, istərsə də müxtəlif  peşə sahiblərinin, kinoşünasların  fikirləri  bunu sübut edir.

 Bunlar insan  həyatıdır, etiraf etmirik. Amma filmdə də bunlar  təbii olmalıdır.

Həyatı ürəyi  necə istəyir, elə də yaşamaq istəyən qız və qadınların macəralarına obrazlar vasitəsilə  cığır  açmamalıyıq. Seriallarda  cəmiyyyətin, dövlətin   hədəflərinə uyğun olan normal ailə nümunələri yer almalıdır. Onun izləyiciləri bu  nümunələrdən  adət-ənənə, tərbiyə, qadın və kişinin münasibətləri  necə olmalıdır,  bunları öyrənməlidir, ağıl və ədəb öyrənməlidir. Amma  bizim seriallar  dəyərləri qoruya  bilmir, əksinə, yetişməkdə olan  nəslə   qüsurlu etik görüşlər aşılayır.

Bir vaxt  böyüyən nəsil də, lap orta nəsil də özlərindən yaşlı nəsillərə tapınardı,  dini dəyərlərimizə tapınardı.

 Təəssüflr ki,indi  insanlar çox laqeydləşib, qəddarlaşıb.  Cəmiyyətdə elə kəsim  formalaşır ki, ədalət tərəzisinin gözlərini onlar  nizamlamaq istəyirlər. Bu qədər daşqəlbli insanlar  mafiya seriallarının yetişdirdiyi  və şiddətə alışmış  şəxslərdir.

 Düşünürəm ki, bu gün  cəmiyyyətdə rastlaşdığımız  xoşagəlməz hadisələrin, intiharların, təcavüz və xəyanətlərin , qəddarlıq və şiddətin  bir səbəbini də  televiziyanın, eləcə də mətbuat  və internetin insan beyninə yüklədiklərində axtarmaq lazımdır.

  İstər öz  televiziyalarımızda, istər xarici televiziya kanallarında  yayımlanan  müasir seriallar birmənalı olaraq izləyicisini  əyləncə dünyasına  səsləyir.  Meqafonla  demir ey… qulağına  pıçıldayır.

  İndiki   nəslin  bəyənmədiyi sovet dövründə  bu mövzuda   hansısa hadisə  baş versəydi  və yaxud  kiməsə bu  mövzuda irad tutulsaydı, həmin adamlar  öz cavabdehliyini  dərk edib susar, bunu özləri edibmiş kimi  utanar, kirimişcə durardılar. İndi  heç  belə edənlər   susmur, əksinə,  sənə, ona irad tutanlara  məhkəmə qururlar.  Belələri seriallarda gördüyü macəra həyatını  arzulayır, ona can atırlar. Utanc və həya hissləri olmayan,  özlərini sərhədsiz sərbəst  aparmaq istəyən nəsillər üçün  bütün cəmiyyət, onun  ideoloji qurumları, hər kəs  məsuldur.   

Davamı var…