Məşhur qadınlar
Sonuncu Qarabağ xanı Mehdiqulu xan Cavanşirin qızı Xurşidbanu Natəvan XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatının görkəmli şairi olmuşdur. O, həm də gözəl insan, xeyriyyəçi, mesenat və fəal ictimai xadim olmuşdur. Natəvan Şuşada “Məclisi-üns” ədəbi məclisi təşkil etmiş və onun bütün xərclərini öz üzərinə götürmüşdür. O, Şuşa şəhərinə “Xan qızı bulağı” adı ilə məşhur olan su kəməri çəkdirmişdir.
Qızılglün lap təzə çıxdığı vaxt bir nəfər fəqir Natəvana bir dəstə qızılgül gətirir. Xan qızı ona təşəkkür edir və 100 manat bağışlayır. Kişi Natəvana dua edib gedəndən sonra ev darğası Xan qızına deyir ki, bu gülləri ən yüksək qiymətlə hesablasaq, iki şahı edər. Siz niyə ona 100 manat verirsiniz. Mərhəmətin bir dərəcəsi var, sizin hərəkətiniz məni çox təəccübləndirir.
Natəvan deyir:
Bizim yerlərdə gülü pulla ölçməzlər. O kişi ehtiyac içində boğulur. Görkəmi necə miskin idi. Mənim yanıma da gülü bəhanə edib gəlib, onun mərhəmətə ehtiyacı var imiş. Onu heç cürə əliboş yola salmaq olmazdı. Hər kasıbı sevindirəndə aldığın həzzin dərəcəsi ölçüyə gəlmir.
1883-cü ildə Natəvan oğlu ilə faytonda, yanında da atlıları Bərdədən Ağdama qayıdırmış. “Narlı dərə” deyilən yerdə bir qarı onların qabağını kəsir və açdığı süfrəyə dəvət edir. Şairə qarının xahişini məmnuniyyətlə qəbul edir, faytondan düşüb süfrəyə yaxınlaşır. 1-2 stəkan çay içir, sonra da yuxa arasına pendir yaxıb ləzzətlə yeyir Daha sonra ayağa qalxıb qarıya təşəkkür edir və faytona yaxınlaşır. Bu zaman atlılardan biri qarıya deyir ki, qarı, Xan qızı, Allah sənin qismətini yetirdi: döşəyinin altına bax. Sən demə, Xurşud xanım kimsəsiz, kasıb qarıya 100 manat ayrdım edibmiş.
Xurşud xanım həm də Şərq təbabətinin gözəl bilicisi imiş və bir çox xəstəlikləri xalq təabaəti əlacları ilə müalicə edirmiş. Məsələn, qudurmuş it tutanları belə müalicə edirmiş: parabiziən adlı cücünü (bu, ən çox xımmı otu üərində gəzən, qırmızı və qaraxallı cücüdür) kağıza və ya taxtaya sancıb qurudar, sonra həvəngdəstədə narın-narın döydürərmiş. Xəstəyə dərmanın qədərini də özü təyin edərmiş. Xəstə 10 gün onun evində qalırmış.Sonuncu gün Xan qızı xəstə ilə üz-üzə oturar və qəfildən ona sillə vurarmış. Xəstə diksinsə imiç, deməli, o, sağalıbmış, yox, diksinməzdisə, demək, saöalmayıb, müalicəni davam etdirirmiş.
“ Ana və Uşaq" 
Hörmətli istifadəçilərimizi yazılar haqqında münasibət bildirməyi, öz təklif və iradlarını bildirməyə dəvət edirik.