“ Ana və Uşaq"

Çoxumuzun nənə və babamızla həyatımızda unudulmaz anlar çox olur. Uşaq vaxtı bir yerdə gəzdiyimiz  çəmənliklər, birgə  oyunlar, zarafatlar, oynadığımız oyunlar ,  pozulan qaydalar   və s… Bu təcrübələri yaşamaq ailədə üç nəsil arasında bağ və həmrəyliyi gücləndirir,

İndiyə qədər nəvə ilə baba və nənə münasibətlərinin faydalarının yalnız uşaqlara aid olduğu düşünülürdüsə, geniş araşdırmalardan sonra bu münasibətdən nənə və babaların da faydalandığı məlum olub.Valideynləri bir-birindən ayrı olan uşaqlarda nənə və babanın olması boşanma nəticəsində yaranan ümumi psixoloji zərərləri minimuma endirir.

Babalar və nənələr nəvələri ilə yaxın münasibətdə daha uzun yaşayırlar.

Boston Kollecinin alimləri bir araşdırmada uşaqlar və onların nənə və babaları arasında sıx emosional münasibətlərini  araşdırmışdır.  Məlum olmuşdur ki,  belə münasibətlər  hər iki qrupda depressiya əlamətlərini azaldır.

 Bəli,  nənə və babaların uşaqların həyatında xüsusi yeri var. Onlar nəvələri ilə fəxr edir və nəvələrinə qarşı çox mehriban olduqlarını  qürurla başqalarına da deyirlər .

 Qadınların iş həyatına əvvəlkindən daha çox qatıldığı və iş saatlarının uzun olduğu günümüzdə valideynlərin uşaqlarının baxım və təhsilində dəstəyə ehtiyacı ola bilər. Bu məqamda nənə və baba nəvələrinə qayğı göstərə bilər, lakin qayğı prosesində iştirak etmək bəzən nənə və babalar üçün stress mənbəyi də ola bilər. Məsələn, nəvəsinin uğursuzluğuna görə özünü məsuliyyətli və günahkar hiss edə bilər və ya gün ərzində fiziki yorğunluq hiss edə bilər. Digər tərəfdən, qayğı vasitəsilə nəvə ilə nənə və baba arasındakı əlaqə və əlaqə dəstəklənə bilər. Nəvələrinə qulluq edən nənə və babalar daha aktiv həyat tərzi sürdükləri üçün özlərini daha sağlam hiss edə bilərlər.

Valideynlərin nəvələr və babalar arasında körpü rolunu oynaması və bu körpüdən xəbərdar olması nəsillər arasında möhkəm bağların qurulması imkanını artırır. Erkən uşaqlıqdan başlayan bu münasibət sayəsində ailə üzvləri bir-birlərinə qarşı məsuliyyətlərini dərk edir və bu məsuliyyətləri daha çox bölüşürlər. Münasibətlərin normal olması və məsuliyyətlərin bölüşdürülməsi sayəsində ailə üzvləri işbirlikçi və dəstəkləyici bir rəftar nümayiş etdirirlər.

Amma bəzən nənə və babaların nəvələri ilə  münasibətlərindəkı  rolları   çaşqınlıq yaradır.

Baba-nənə  nəvələrinə çox maraq göstərirlsə,  uşaqlarlabağlı daha çox məsuliyyət daşıyırlarsa, ata-analar  bunu  baba-nənələrin valideyn-övlad münasibətlərini ələ keçirməsi kimi qəbul edirlər.  Əksinə də olur: çox diqqət etməsələr,  bu dəfə  onları səhlənkarlıqda günahlandırırlar.

  Uşaqların qayğısı, rifahı  məsuliyyəti  valideynlərinin üzərinə düşsə də, baba və nənələr də bu  qayğıda   yer almalıdır.   Ailədə  təkcə uşaqların valideynləri deyil,  onların da valideynlərinin  olmasıailənin  ab-havasını daha cəlbedici və təsirli edə bilər.

Unudulmamalıdır ki, uşağın həyatında, eləcə də   gənc cütlüklərin həyatında nənə və babanın rolu    müstəsnadır: nəvələrə baba/nənə kimi, övladlara ağsaqqal kimi.

Nənə və baba gənc cütlük üçün çox yaxşı və faydalı köməkçi ola bilər və onlar da nəvəsinin varlığından və ona olan sevgidən həzz alırlar.

Gənc ailə üçün sakit və müstəqil həyat nə qədər   vacibdirsə,  onların övladları üçün  baba/nənəyə də eyni  ehtiyac  var. Eyni zamanda, nənələr və babalar öləri də onlar üçün faydalı olmaq, nəvələrinə mümkün qədər lütf və mərhəmət göstərmək istəyirlər. Amma bu, valideyn səlahiyyətinin itirilməsi kimi qəbul edilməməlidir.  

Bir çox ailələrdə uşaqların, xüsusən də birinci uşağın tərbiyəsi ilə bağlı valideynlər və nənələr arasında tam kompromis olsa da, bəzilərində bu məsələdə az və ya çox fərqlər var. Hər halda, bütün bu fikir ayrılıqları tədricən və zamanla öz həllini tapacaq. Özünə çox güvənən xoşbəxt gənc ana nənəsinin köməyinə və məsləhətinə ehtiyac duyduqda asanlıqla bu yardımı istəyər və nənənin təklif və məsləhətini faydalı və müdrik hesab edərsə, qəbul edər. Amma bütün gənc analar özlərinə o qədər də güvənmirlər və yeni işdə olan hər kəs kimi həssas və əsəbi olurlar. Bir tərəfdən, babalar və nənələr gəncliklərini və erkən yaşlarını xatırlayır və lazımsız müdaxilələrdən qaçmağa çalışırlar. Digər tərəfdən, nəvələrinə olan böyük sevgi və maraqlarına görə onlara qulluq etmək barədə fikirlərini bildirməkdən çəkinə bilmirlər.

Münaqişə və gərginliyə səbəb ola biləcək bu vəziyyətlərdə  belə ailələrdə səbir və təmkinli addımlar atılmalııdr. İki rola uyğunlaşmaq üçün bir az vaxt lazımdır: bir tərəfdən valideyn olmaq, digər tərəfdən valideynlərinizin övladı olmaq. Eyni şey nənə və babalara da aiddir. Övladlarına ana və ya ata olmaq onlar üçün hələ adi və ya qəbul edilən bir vəziyyət deyil. Sizi böyütdükləri üçün sizdən daha təcrübəli və bilikli olduqlarına inanırlar. Əllərinə düşən hər fürsətdə bu bilik və təcrübəni paylaşmağa çalışırlar.

Bu təcrübə çox vacibdir, çünki uşaq yeniyetməlik və yetkinlik dövründəki təcrübələrini gələcək təcrübələrinə köçürür. Valideynlərin hər ikisinin evdən kənarda işlədiyi ailələrdə, tək və ya boşanmış valideynləri olan ailələrdə, uşaq xəstə olduqda və ya xüsusi ehtiyacları olduqda nənə və babanın rolu vacibdir. Baba/ nənə-nəvə əlaqəsi fonunda ailədə  “nəsillərarası həmrəylik” davam etməlidir   Belə əlaqələri inkişaf etdirmək və nəsillər arasında həmrəyliyi yaşatmaq lazımdır.