“ Ana və Uşaq"

2 yaşa qədər uşaqlar 300-dən çox söz öyrənə bilirlər.

Lakin ekspertlər xəbərdarlıq edir: Əgər o, bu yaşa qədər ən vacib olan 25 sözü deməyi öyrənməsə, danışmaqda çətinlik çəkə bilər.

Kanadanın Vankuver şəhərində keçirilən illik “Amerika Elmin İnkişafı Federasiyası” toplantısına qatılan elm adamları uşaqların 2 yaşına qədər deməli olduqları 25 sözü müəyyən ediblər.

Mütəxəssislərin fikrincə, 2 yaşlı uşağın təxminən 310 sözdən ibarət lüğət ehtiyatı var.

Bu sözlərin ən zəruri 25 sözünü dil inkişafı normal olan uşaq rahatlıqla söyləyə bilər.

Araşdırmanı aparan alimlərdən Leslie Reskorlanın sözlərinə görə, ən əsası ilk 24 ayda bu sözlərin çoxunu istifadə edə bilməyən uşaqların gec danışma riski ilə üzləşməsidir.

Mütəxəssislər uşaqların deməli olduğu sözləri belə sıralayıb:

1-Ana

2-Ata

3- Körpə

4-Süd

5-Su

6-Salam

7-Top

8-Bəli

9-Xeyr

10-İt

11-Pişik

12-Burun

13-Göz

14- Banan

15- Biskvit

16-Maşın

17-İsti

18- Olar

19- Tualet

20-Ayaqqabı

21-Şlyapa

22-Kitab

23-Hər şey bitdi

24-Daha çox

25-Təşəkkür edirəm

Uşaqlarla ünsiyyət üçün sehrli sözlər

Ünsiyyətdə sözlər duyğular və davranışlar qədər təsirlidir. Uşaqlara deyilən sözlərin demək olar ki, hamısı illərlə “şüuraltı kitabxanada” saxlanılır və onların duyğu və davranışlarına təsir edir. Mütəxəssislər bunun üçün “pozitiv dildən istifadə edin, həvəsləndirici sözlər seçin” deyir.

Uşaqlarla danışarkən müsbət sözlərdən istifadə etməyə diqqət etmək lazımdır. Uşaqla ünsiyyəti gücləndirən bəzi sehrli ifadələr var. Valideynlər lazım olan yerdə və tez-tez bu cümlələrdən istifadə etməlidirlər.

“Nə fikirləşirsən?”

Uşağın bir mövzuda fikrini soruşmaq onun fikrinə və ona verdiyiniz dəyəri ifadə edir.

“Sizinlə söhbət etmək çox xoş idi.”

Uşaq öz hiss və düşüncələrini sizinlə bölüşdükdən sonra bu cümləni arabir söyləsəniz, onu sevindirər.

“İstəmirsənsə, “yox” deyə bilərsən”.

 Bu cümlə uşağın özünü gücləndirir. Çünki bəzi situasiyalarda, xüsusən də şəxsi məsələlərdə uşağın “Yox” deyə bilməsi vacibdir.

“Bunu necə etdin, mənə deyə bilərsən?”

Bu ifadə uğurun strategiyasını, texnikasını və metodunu gücləndirmək üçün ən güclü sözdür.

“Mən sizin hisslərinizi başa düşürəm, özünüzü pis hiss etmisiniz.”

Xüsusilə çətin anlarda bu cümlə ünsiyyət üçün və uşağın özünü ifadə etməsi üçün çox təsirlidir.

“Mən səni sevirəm”

Emosional ehtiyacları qarşılanan uşaq həm əqli, həm də fiziki cəhətdən güclü olar. Uşağın ən əsas emosional ehtiyacı sevildiyini hiss etməkdir. Bütün dünyanın razılaşdığı ən gözəl sözdür.

“Mən sənə inanıram.”

Xüsusilə kritik anlarda hadisələrdə dediyimiz bu cümlə həmişə uşağın qulağının bir küncündə qalır.

“Səninlə fəxr edirəm.”

Öz yerində və zamanında deyilən bu ifadə, danılmaz dərəcədə güclüdür.

“Çox sağ ol.”

Bir hərəkət, söz və ya əməkdaşlıq üçün istifadə etdiyiniz bu ifadə müsbət davranışları gücləndirir və uşağa dəyərli olduğunu hiss etdirir.

Sözlərinizlə nümunə olun Valideynlər uşaqla ünsiyyət qurarkən övladlarını yaxşı tanımalı və uşağa motivasiya verəcək dəyərli sözlər işlətməyə diqqət etməlidirlər. Çünki uşaqlar valideynlərindən eşitdikləri sözləri və gördükləri davranışları modelləşdirərək şəxsiyyətlərini formalaşdırırlar. Bu prosesdə valideynlər səbirli olmalı və qayğı göstərdiklərini göstərməlidirlər.

“Köməyinə ehtiyacım var.”

Bu cümlə uşaqlardan kömək istəyə biləcəyimizi, problemlərin təkbaşına həllinə ehtiyac olmadığını öyrədir, əməkdaşlıq və özünə inam hissini inkişaf etdirir.

“Sənə sahib olduğum üçün çox şadam. Nə yaxşı ki, mən sənin anan/atanam”.

Bəzi hallarda uşaqlar arzuolunmaz davranışlar nümayiş etdirərək bizi sınayırlar. Bu vəziyyətdə uşağa deyin: “Səninlə xoşbəxtəm. “Bütün uşaqlar arasından seçim etməli olsaydım, səni seçərdim” cümləsini tələffüz etməklə biz uşağın özünü dəyərli hiss etməsinə və sağlam əhval-ruhiyyənin formalaşmasına kömək edə bilərik.

“Yaxşı iş.”, “Sən heyrətamizsən, oyuncaqlarını yığmısan!”, “Paltarlarını çox səliqəli şəkildə qatlamısan. Təbrik edirik!”

Bu cür ifadələr uşağın səylərinin təqdir olunduğunu açıq şəkildə göstərir və bəyənilən davranışın təkrarlanmasını təşviq edir.

“Sizə qışqırdığım üçün çox üzr istəyirəm, üzr istəyirəm.”

Üzr istəyəndə onlara səhvimizdən peşman olduğumuzu, onlara dəyər verdiyimizi və hörmət etdiyimizi bildiririk. Biz də onlara öyrədirik ki, əgər kimsə haqlı deyilsə, bağışlanma diləməli və etdiklərini təkrarlamamalıdır.

– Davam et, sənə inanıram.

Bucür ifadələlrə uşaqda qorxmazlığın mümkün olmadığını bildirmək vacibdir.

“Nə etmək istəyirsən?”

Uşağa seçim imkanı verməklə, biz ona özünü dinləməyi öyrədirik və onun inanclarına və ya istəklərinə zidd olan təklifləri rədd etməkdən çəkinmərik.

“Diqqət etdikdə çox yaxşı edirsən.”

Uşağınıza keçmiş uğurlarını xatırlatmaqla siz onu öz gücünə inandırırsınız və daha çox şeyə nail ola biləcəyini dərk etməyə kömək edirsiniz.

“Belə bir şeylə qarşılaşdığınız üçün çox təəssüf edirəm.”

Onun məyusluqlarını və neqativ hisslərini anladığımızı ifadə etmək uşağa qayğı göstərdiyimizi və onun yükünü yüngülləşdirdiyimizi göstərir.

“Necə hiss edirsən?” “Günün necə keçdi?”

Bu cür suallar valideynlər və onların uşaqları arasında emosional yaxınlığa kömək edir. Uşağın özünə qarşı kifayət qədər həssas və diqqətli olmasını təmin edir.

Qeyd: Yazı tərcümə ilə təqdim olunur

Mənbə:https://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/omur-kurt/cocukla-iletisimin-sihirli-cumleleri-41778876