“ Ana və Uşaq"

Yaxud  o vaxtlar  övlad, nəvə gözləyən  ailənin  gəlini  hamilə halında  nəinki yola-irizə  çıxardı,  heç ərindən, qayınanasından başqa kimsəyə görünməzdi. Amma indi nəinki   valideynlərin  gözünə görünür,  hələ diqqəti cəlb edəcək şəkildə  həyətə, küçəyə də çıxırlar.  Təbii ki, dünyaya gələcək körpənin, onu böyüdüb xoşbəxt edəcək ananın sağlamlığı  mütləq lazımdır.  Amma  analarımız, nənələrimiz   həm də ədəb-ərkanı da gözləyiblər.

  Bu cür  məsələləri  həm də hər kəsin  bilməsi vacibdir və  əhəmiyyətlidir. Gənclər  bu məmləkətə  naməlum planetlərdən endirilməyib  ki. Onların  hər biri  bizim sevgi çiçəklərimizdir. Onlar ta ömrümüzün sonuna kimi bizim  həyatımızı ətirləndirməlidir. Amma elə ətirləndirməlidirlər ki, yaşamaqdan doymayaq, elə yaşamaq istəyək.

 Yunis Əmrə necə gözəl söyləyib:

Bu dünyanın eşqdir canı,

Bu yolda qoymuşam canı,

Yunis İmrə deyir bunu,

Bir gün də eşqsiz olmayın.

 Amma bu eşq  elə gündə fürsət tapıb qızı dalda-bucağa çəkib ona sarılmaq  anlamında olmamalıdırl.   Özü  də bu, sarılmaq  yox,  eybəcər yapışmaq ola.  Avropalılar buna “vampir” deyirlər, bizdə “yanıq”.

 Müasir sevgi münasibətlərində şəhvani meyillər özünü  daha tez sezdirir. Bir vaxt evlənənə qədər əlləri əllərinə dəyməyən sevənlər  indi  bir-birlərinin evlərinə də gedirlər. Bu cür yaxın əlaqələrə  müasir sevgi münasibətləri donu geyindirmək istəsələr də,   digər  tərəfdən bu “müasir yanaşma” onları dəruni eşqdən uzaqlaşdırır.  Bu  gün ailə münasibətlərinin üstünü qara buludlar alıb. Elə bunun üçün… Pozulan nikahların dinamikasını izləsək, erkən evliliklərin pozulmasının artdığını görəcəyik. Əgər bir kəs zirvəyə  qalxmağa can atırsa və o, nəhayət, zirvəyə çatırsa,  bəs sonra nə edəcək.Daha yuxarı yol yoxdur axı. Onda aşağı enməlidir. Sevginin, ailənin təməlini  intim münasibətləri fəallaşdırmaq,  bu ailənin səadətini, beləcə,  uçuruma səmtləndiririr …

  Hörmətli kulturoloqumuzda, bu fikrə həmrəy olan  hər kəsi başa düşürük. Amma bura  Hollandiya deyil, Fransiya deyil, Yunanıstan deyil.  Eşitdiyimə görə, bu ölkələrdə nəinki  hansısa tanış bir xanımın  dodaqlarından  və yaxud əllərindən  öpmək iltifat sayılır.   Nəyimizə lazım  belə iltifat?  Bizim  ədəb-ərkanla  nəinki   naməhrəm kişinin, hətta öz halal ərinin qadını başqasının yanında öpməsi özünü idarə edə bilməməkdir, hisslərinə sahib ola bilməməkdir. Lap evlənməmiş  gənclərimiz olsa belə.

  Öpüş yerlərinin olmamasına görə narahat olanların arqumenti budur ki, gənclər  evliliyə qədər bir-birlərinə alışmırlar, sonra da bir-birlərinə qapalı olurlar: “Gənclər artıq ilkin, romantik hisslərini yaşamaya-yaşamaya içindəki hissləri öldürürlər. Sonra da deyirik niyə bu qədər “mavi”lər, cinsi azlıqlar, impotentlər, ailədə intim problemlər yaşayan gənclərimiz var? Bir az bunun ətrafında düşünmək lazımdır. Qadağalar onsuz da əks reaksiya yaradır.”

Sevgi öpüşlər deyilmiş,

Toxunmadan sevmək varmış.

Hisslərini pıçıltıyla

Vərəqlərə, güzgülərə,

İnsanlardan gizlədərək

Qaranlığa, gecələrə demək varmış.

Lap uzaqdan xəyalları sındıraraq

Oxşamaqmış sevdiyinin tellərini…

 Amma vampirsayağı öpüşmək sevginin də, ailə həyatının  özünə də  qeyri-etik yanaşmadır. Onda  belə çıxır ki, qadın elə   gözlərin qurdunu öldürmək üçünmüş.   Bu mövzuda istənilən yazılarda ailə həyatının bu özəllikləri yanlış yozulur. Onda belə çıxır ki, insanlar fizioloji tələbatlarını başqa cürə ödəyə bilmirlər. Ən optimal yol  elə nikaha girməkdir.  Axı evliliyin məramı, məqsədi  bu deyil. Küçələrə atılan, uşaq evlərinə verilən  günahsız çocuqlar belə izdivaclardan  dünyaya göz açmışlardır.   

 Özəl həyat da  həyatımızın bir parçasıdır. Amma o hər kəsin özəl həyatında , səmimi münasibətlərin  axarında elə baş verir ki, burda orqazm olmur: həyadan  pul kimi qızarmaq olur.   Ailə həyatında bu  yaxınlıq  mənəvi həmrəylik üçündür.

    Bu gün dünya nizamında gənclər  üçün sərhədsiz sərbəstliklər var.  Elə Aydın müəllimin xatırladığı hippilər kimi. Hippilər də özlərinə sərhəd qoymayan, mövcud bütün qaydaları rədd edən, azad, könüllü həyatı müdafiə edən  bir hərəkatdır. Axı istər təhsildə, istər əməkdə, istərsə  də ailədə bir nizam, hədəf, məqsəd  cavabdehliyi olmazsa, uğurlarımızmı çox olacaq, tənəzzüllərimizmi?

Əgər biz  dədə-babaların  əsrlərlə yaşayıb formalaşdırdıqları ailə əxlaq məcəlləsini  bu hala  düşməsi ilə barışmamalıyıq. Yəqin,  internetlə əlaqəsi olan hər kəs  məşhur sosial şəbəkələrə  arada bir də olsa nəzər yetirirlər.  Gənclər var ki,  elə düşşünürlər ki, gənclik  elə flörtləşməkdən ibarətdir.  Gənclərəı ünsiyyət məkanları buna görə lazımdırmı?

 Gənclərin  tanış olması, bir-birlərini kəşf etməsi üçün yerlər o demək deyil ki, burada kamera olmamalı, işıq da olmamalı, kim  əlinə  bir sadəlövh  keçdimi, götürüb  gətirsin bura.   Vağzallar, limanlar, kitabxana və oxu zalları, ali məktəb  yolları, kollektiv tədbirlər  belə ünsiyyət üçün  yetərlidir və bizim ölkəmizdə  gənclərin  bu imkanları var.  Bu yerlər qıza  imkan verir xoşladığı oğlanın sosial tərəflərini, psixoloji durumunu, əxlaq və davranışını   təkrar-təkrar incələsin. Əmin olsun ki, bu gənc əməksevərdir,  ailəsini saxlamaq üçün  tam qüdrətlidir və sair.  Və yaxud  oğlan  müşahidə etsin ki,  sevmək istədiyi qızın oturuşu-duruşu, ətrafındakılarla ünsiyyəti, əl  və dil qabiliyyəti necədir…

Möhkəm və xoşbəxt ailə üçün bunlar şərtdir.   Yemək bişirə bilirmi, yeməyə duz tökmək qədərini bilirmi, köynək ütüləyə bilirmi? Amma həyati müşahidələr göstərir ki,   evliliyə can atan  gənclərin  əksəriyyəti bunları gələcək həyatı üçün hesablamır. Bəziləri   fikirləşir ki ən yaxın 2-3 ildə dünyaya 2 övlad gətirərəm,   1 il sonra bağçaya verərəm, özüm də işə gedərəm, ata evimdə olduğum kimi  rahat yaşayaram.  Bugünkü  ailə modeli, əsasən, ata/ana+ 2 uşaqdan ibarət olması elə bunun göstəricisidir. Ona görə də getdikcə ailə institunun əsasları  dağılmaq üzrədir.  Adam var 3-4 dəfə arvadını boşayıb, adam var 3-4 dəfə ərə gedib. Adam var 2-3 uşağını evdə qoyub, başqasına qoşulub qaçır. Adam var bir arvadı  rayonda,  birini də  Bakıda alır, 1 ildən sonra  dula çevirir.Dula çevirsə, hələ yaxşıdır. Bütün bunlar hamısı sevgiyə, qadına öz  müqəddəsliyindən  tamam   xəbis niyyətlə yanaşılmaqdan qaynaqlanır.   Ekranlarda  o qədər  cəmiyyət tərəfindən qınaqla qarşılanan  evliliklər olub ki: ər özündən 15, 20, 30  yaş  kiçik qızla evlənib… Biz demirik ki, 50-60 yaşında dul kişi elə  tənha da ölməlidir? Biz demirik  ki,  qızlarımız  zorla ərə verilməlidir.  Qızlarımız da, oğlanlarımız da elə sevməli, elə sevgi tərəfi tapmalıdır ki, hər ikisi ata-analarının, nəslin qarşısına üzüağ çıxsın.  Siz görmürsünüz,    Qərb dünyasının   əyləncə həyatı   mənəvi həyatımıza necə doluşub? Qızlarımız var ki, deyir ki, necə istəyirəm,  elə də edərəm. Həyat mənimdir, onu özüm qurmalıyam. Və bunlar  vaxt gəlir ki, əvvəl özləri və ailələri üçün, sonra da cəmiyyət üçün problem yaradır.  Özünüzü cəmiyyətin fövqündə  hesab edirinizsə, necə yaşayırsınız , özünüz  bilərsiniz? Amma bunları intenetdə,  saytlarda  bildirməklə nə demək istəyirsiniz? Sizin suçunuz  qədər də  mətbuatın  suçu var.  Nümunə, təqdir olmağa layiq  həyatları olan qızlarımız var, ailə nümunələri var, bunlar yada düşmür, mətbuat  , demək olar ki,  hər  gün  adı gələndə adamın tüstüsünü təpəsindən çıxaran şəxsləri (kişi və ya qadın fərqi yoxdur)  təqdir edir. İdeologiyamız haqqında ciddi düşünmək lazımdır.

 Yadınızdadırsa,Türkmənistanın yeni prezidenti Sərdar Berdıməhəmmədov  hakimiyyətə gələndən sonra  ölkədə qadınların yaşamı ilə bağlı yeni məhdudiyyətlər tətbiq etmişdi:

1. Dar geyim yasaqlanıb. Qadınlara yalnız milli geyimlərdən “istifadə etmək məsləhət görülüb”.

2. Süni kipriklər və dırnaqlar yasaqlanıb. Qadağanı pozan türkmənistanlı xanımları 15 sutkalıq inzibati həbs və ya böyük məbləğdə cərimə gözləyir.

3. Saç boyamaq yasaqdır.

4. Qadınlar Türkmənistanda avtomobildə yalnız ailə üzvünün və ya qohumunun müşayiəti ilə hərəkət edər. O da yalnız axşam saat 20.00-dək, avtomobilin ön sərnişin oturacağında oturmamaq şərti ilə.

5. Botoks zəhər sayılıb. Botoskdan istifadə və Türkmənistana gətirilməsi qadağandır.

Sərdar Berdıməhəmmədov  haqlıdır.  Türkmənistan polisi də haqlıdır. Nə orada,  nə də belə addım atılacaq hansısa bir ölkədə  istər   hüquq-mühafizə orqanlarının, istər yerli icra strukturlarının, istərsə də ictimai qınağın hədəfi o deyil ki, gənclərimiz sevgi hissindən uzaq olsun. İstər sevənlər, istər evlilər arasnda    səmimiyyət, bağlılıq olmasın.. Bu, ola da bilməz. Məqsəd qəbahətləri, olmazları cilovlamaqır. Siz ətrafda baş verənləri görmürsünüz? Bura Hollandiyadır? Siz inanırsınzı iki tərəfin ağsaqqallarının xeyir -duası ilə   ailə qurmuş evli şəxslər   lap evliliklərindən 3-5 ay sonra olsun, yoldaşını yanına salıb belə məqsədlər üçün məkan seçilmiş  yerlərə aparsın.  Dünyasında aparmaz . Hər şeyin  bir  əndazəsi olmalıdır axı. Sevin, sevmək gözəldir, Ana olmaq ondan da gözəldir.  Amma ədəb-ərkanla sevin. Valideynlərniz də sizin  sevginizdən  şad olsunlar.

Belə olarsa,  ailə, qadınlıq səadətini yaşayan qızlarımız, bəxtəvər gəlinlərimiz də çox olar. Elə yazımız da bu xeyir-duanı   gözəl bir mahnımızın sözləri ilə tamamlayıram.

Paltarın biçilib ay işığından,

Ağ gülün, zambağın qarışığından.

Baxanlar doyarmı yaraşığından,

Nərgiz qonçəsitək təzə- tər gəlin.

Nəq:

Elimin, günümün ağ çiçəyisən,

Şəfəqlər dolu dağ çiçəyisən,

Arzusu, istəyi bəxtəvər gəlin.

,

***

Köçdüyün ocaga səadət gətir

Məhəbbət bağından qönçələr bitir.

Neçə oğul böyüt, neçə qız yetir,

Bəzəsin ömrünü ağ günlər, gəlin.

***

Dəyməsin gülzara nəfəsi yadın,

Sevdiyi oğlanı isitsin odun

Gül kimi ləkəsiz qoy olsun adın,

El- oba söyləsin sənə “ər” gəlin…

 Nəq:

Elimin, günümün ağ çiçəyisən,

Şəfəqlər dolu dağ çiçəyisən,

Arzusu, istəyi bəxtəvər gəlin.

Son