Əlac/Xalq təbabəti

Su planetimizdəki həyatın əsasını təşkil edir. Planetimizin, demək olar ki,təxminən 71%-ni su əhatə edir. Lakin təmiz içməli suya çıxış hələ də çoxları üçün problemdir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, təxminən 2 milyard insan təhlükəsiz idarə olunan içməli su xidmətlərindən məhrumdur. Halbuki, insan orqanizminin düzgün işləməsi üçün insanın su balansını saxlaması vacibdir. Həkimlər içkilərə əlavə olaraq hər gün adi su içməyi məsləhət görürlər. Bəs hansı su təhlükəsizdir və eyni zamanda insan orqanizmi üçün faydalıdır : xam və ya qaynadılmış.

Qaynadılmış su

Fizikada qaynama bir maddənin maye haldan qaz halına keçdiyi andır. Suyu buxara çevirmək üçün onu +100°C-ə qədər qızdırmaq lazımdır. Qaynama prosesi şərti olaraq üç mərhələyə bölünür:

-konteynerin altındakı səthə üzən kiçik baloncukların görünüşü;

-suyun əvvəlcə buludlu olmasına və sonra ağa çevrilməsinə səbəb olan çoxlu sayda baloncukların meydana gəlməsi (“ağ açar” qaynama mərhələsi);

-güclü qaynama, bu müddət ərzində böyük baloncuklar yüksəlir və partlayır, çoxlu buxar əmələ gəlir və su qabdan sıçraya bilər.

Qaynadıqda mikroorqanizmlər ölür və suda həll olunan sərtlik duzları çöküntü əmələ gətirir. Qaynadılmış su içməyin sağlam olub olmadığını anlayaq.

Qaynadılmış suyun faydaları

Krandan, quyudan və ya açıq mənbədən fərqli olaraq qaynar su sizi:

-təhlükəli bakteriyaları və digər mikroorqanizmləri məhv etmək;

-kalsium və maqnezium duzlarını çıxararaq suyu yumşaldır (bunların artıqlığı böyrək daşlarına səbəb ola bilər);

-dezinfeksiya məqsədləri üçün kran suyunun təmizlənməsi üçün istifadə olunan xlorun miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq.

Qaynadılmış suyun olmaması

Kran suyunun keyfiyyəti qənaətbəxş deyilsə, içmədən əvvəl qaynadılmalıdır. Ancaq bunu bilməlisiniz:

-qaynadarkən faydalı mikroelementlərin miqdarı azalır, çünki bədən üçün vacib olan bəzi duzlar çökür;

-qaynar su oksigendən məhrumdur;

-avtomatik çaydanlar tərəfindən təmin edilən qısa qaynama müddəti təhlükəli mikroorqanizmləri tamamilə məhv etmir;

-soyudulmuş qaynadılmış suda, xlorsuz, bakteriya və mikroblar tez və maneəsiz çoxalır;

-qaynadıqda xlor tamamilə çıxarılmır, lakin insan orqanizminə mənfi təsir göstərən trihalometanlar əmələ gətirən üzvi birləşmələrlə qismən reaksiya verir;

qaynatma zamanı suda ola biləcək ağır metallar, aktiv pestisidlər, fenollar və müxtəlif zərərli kimyəvi birləşmələr çıxarılmır.

Bir sıra qaydalara əməl etsəniz, çiy su əvəzinə qaynadılmış su içməyin faydası var:

-Qaynatmadan əvvəl, uçucu xlor birləşmələrindən xilas olmaq üçün suyun 2-3 saat dayanması lazımdır;

-qaynama prosesi uzun olmamalıdır – çaydanı tez söndürmək daha faydalı mikroelementləri saxlamağa kömək edir;

-qaynadılmış su uzun müddət saxlanıla bilməz, çünki içərisində mikroorqanizmlər aktiv şəkildə inkişaf edir;

-uzunmüddətli və ya təkrar qaynama təhlükəli trihalometanların əmələ gəlməsi ilə nəticələnir.

Çiy suyun növləri

İsti içkilərin hazırlanması qaynar suyun istifadəsini nəzərdə tutur. Amma orqanizmdə su balansını qorumaq üçün gün ərzində çiy su içmək məsləhətdir. Ancaq bütün xam su sərxoş ola bilməz, buna görə də düzgün seçilməlidir.

Çiy suyun əsas növləri:

-Mərkəzləşdirilmiş su təchizatından;

-məişət filtri ilə təmizlənmiş mərkəzləşdirilmiş su təchizatından;

-artezian su təchizatı sisteminin quyusundan (filtrləmə ilə) və s.

Çiy su nə qədər təhlükəlidir?

Çiy suyun potensial təhlükəsi mənbənin xarakterindən asılı olaraq qiymətləndirilir.

Mərkəzləşdirilmiş su təchizatı sistemindən krana gələn suyun keyfiyyəti aşağıdakılardan asılıdır:

-Su qəbulu məntəqələri (çay suyu yumşaqdır, artezian quyusundan gələn su sərtdir);

-təmizləmə və dezinfeksiya stansiyasının işinin keyfiyyətini;

-suyun verildiyi boru kəmərinin vəziyyəti.

Kran suyunda xlor var, tez-tez artıq duzlar, borularda paslanma səbəbindən artan dəmir tərkibi və mexaniki çirklər var. Açıq mənbələrdən (bulaq, quyu) suda patogen mikroorqanizmlər ola bilər. Əlverişsiz ekologiyası olan ərazilərdə suyun sağlamlıq üçün təhlükəli maddələrlə çirklənməsi riski var. Bundan əlavə, su çox sərt ola bilər. Yağış və ya ərimiş suyun tərkibi onun harada yığılmasından asılıdır. Şəhər yerlərində, meqapolislərin və ya sənaye müəssisələrinin yaxınlığında havada zərərli tullantıların konsentrasiyası yüksəkdir, ona görə də ağır metal duzları və digər təhlükəli maddələr yağış və ərimə sularına daxil olur. Avtonom su təchizatı üçün quyulardan gələn suyun keyfiyyəti (qumda, əhəngdaşı, artezian üzərində) laboratoriya şəraitində yoxlanılmalıdır, çünki belə sularda duzların və digər maddələrin tərkibi nadir hallarda standartlara cavab verir. Yuxarıda göstərilən bütün hallarda xam su istehlakdan əvvəl süzülməlidir. Lakin zaman keçdikcə filtr çirklənir və təmizlənməsi dayandırılır. Suyun keyfiyyətinə daim nəzarət etmək və filtr elementlərini mütəmadi olaraq dəyişdirmək lazımdır. Bundan əlavə, standart filtrlər suyu təhlükəsiz edə bilər, lakin onu mümkün qədər sağlam edə bilməz. Sağlamlıq üçün optimal tərkibə malik evdə xam içməli su əldə etmək üçün mineralizasiya qurğusu olan bahalı tərs osmos sistemi olmadan edə bilməzsiniz. Etibarlı istehsalçılardan xam şüşə suyu almaq daha asan və daha ucuzdur. Belə suyun keyfiyyətinə daim nəzarət edilir, tərkibi etiketdə göstərilən xüsusiyyətlərə uyğundur. Beləliklə, hansı su içmək daha yaxşıdır, qaynadılmış və ya çiy?
Mütləq xam. Həll edilmiş oksigendən və bir sıra faydalı maddələrdən məhrum olan qaynadılmış suyu səbəbsiz olaraq “ölü” adlandırmaq olmaz. Çiy suyun tərkibində insan orqanizminin fəaliyyəti üçün zəruri olan oksigen, mikro və makroelementlər var. Çiy su təbii quruluşuna görə asanlıqla hüceyrələrə nüfuz edir, su-duz mübadiləsində effektiv iştirak edir, hüceyrədaxili və hüceyrədənkənar mayenin ion tərkibini optimal səviyyədə saxlamağa imkan verir.Sağlamlığınıza zərər verməmək üçün balanslaşdırılmış mineral tərkibli və zərərli çirkləri olmayan çiy su içməlisiniz. Kanıtlanmış markaların yüksək keyfiyyətli şüşə suyu bu tələblərə cavab verir.

Qaynadılmış suyu xam su ilə qarışdırmaq olarmı?
Qaynadılmış suyun xam su ilə qarışdırılmaması ilə bağlı ümumi bir inanc var. Təbii ki, qaynadılmış suya çiy süzülməmiş kran suyu və ya açıq mənbədən su əlavə etsəniz, onu çirkləndirə və qaynamanın faydasını sıfıra endirə bilərsiniz.
Eyni zamanda, yaxşı qablaşdırılmış qaynadılmış su yalnız onu yaxşılaşdıracaq – faydalı mikroelementlər və həll edilmiş oksigen əlavə edəcəkdir.

Qeyd: Yazı tərcümə materialı kimi təqdim olunur (Bax:https://vodaplus.ru/blog/kakuyu-vodu-luchshe-pit-kipyachenuyu-ili-syruyu/ ) .