Nostalji

Qonşuluqlar üzbəüz qarşılıqlı əlaqə və qonşuluq münasibətlərinin formalaşdığı yerlərdir.

Qonşu — bir fincan qəhvədir.
Qonşu — bir ovuc duzdur.
Qonşu — “sizdə yoxdur, məndə vardır” deyəndir.
Qonşu — dostdur, şirin paylaşandır.
Qonşu — gözünüzün və ürəyinizin axtardığı həyandır…
Qonşuluq — sadəcə coğrafi yaxınlıq deyil. Bu, insanlar arasında dərin bir mənəvi bağ, paylaşım, dəstək və etibar münasibətidir. Əgər bir axşam xəstələnsən — qonşun həkim olar, dərman olar. Əgər dünyadan köçsən, ailənə, övladlarına qonşun təsəlli olar.
Qonşuluğun fəlsəfəsi: Tanrı haqqına bərabər
Dədə-babalar “möhüb düzmək” deyərdilər — yəni köməksiz bir insana əl uzatmaq, əvəzində heç nə istəmədən, sadəcə vicdanın və ürəyin çağırışına sadiq qalmaq. Bu əməl — fiziki köməkdən daha çox, ürəklərdə iz salan bir mənəviyyatdır.
Qonşu haqqı Tanrı haqqı kimidir, deyiblər. Ən yaxın qapı, ən güvənli sədd qonşu qapısı olub. Ona görə deyərlər:
Ev alma, qonşu al!
Xatirələrdən doğan haray
Uşaqlıq xatirələri… Kənd həyatı, qonşularla bişirilən aş, birlikdə qarşılanan toy-bayramlar, “humanitar karvan”la gələn Nabat xalanın zənbili, “qonşuda bişər, bizə də düşər” ümidi…
O vaxt pulu olmayanın da ehtiyatı olardı. Hər evdə bir az qənd, bir az düyü, bir az mərhəmət saxlanardı — görünməz ehtiyatlar idi bunlar. İnsanlar bir-birinin yoxsulluğunu üzə vurmazdı, əksinə, qonağına toy süfrəsi qurardı.
Amma indi…
İndi isə, bəzi insanlar eyni blokda yaşayıb bir-birlərinin adını belə bilmirlər. Gecə bir çətinlik olsa, üst və alt qonşunun adını çağırmağa belə adam çaşar…
“Gülmə qonşuna, gələr başına”, “Pis qonşu adamı alışdırar”, “Qonşu haqqı Tanrı haqqı” – bu sözlər yaddaşlarımızda yaşayır, amma həyatımızda əksini az tapır…
Qonşunun toyuğunun iki olduğunu istəməyən, onun avtomobili ilə özünün ayaqla getdiyini müqayisə edənlər çoxalıb. Sosial media qonşuluğun yerini tutmayıb, əvəz eləyib. Amma bu əvəz — boşluqla doludur…

Qonşuluq – sadəcə hüquq deyil, vicdan borcudur
Bəli, qonşuluq münasibətləri hüquq və məsuliyyət yaradır. Amma bu məsuliyyət qanunda yazılmır, ürəklərə yazılır. Türk adətində də, İslamda da bu haqq müqəddəs sayılıb.
Qonşunu tanımaq, onu düşünmək, onun dərdinə yüyürmək — insanlığın başlanğıcıdır.
Və bu gün…
Bu gün – Ümumdünya Qonşular Günü – özümüzə baxmaq, ətrafımıza üz tutmaq günüdür. Uşaq səslərinin birgə oynadığı həyətlər, bir qab plovun paylaşdığı səmimiyyət, dar günün ortaq dayağı — bunlar heç də keçmişin nağılı deyil. Onlar yenidən doğula bilər.

Sadəcə, “gözləmə”, “gedib demə”, “paylaş”…
Sən yaxşı qonşu ol, mütləq sənə də yaxşı qonşu qismət olacaq.
Son söz əvəzi
Bu yazı, sadəcə bir gündən deyil – illərlə daşınan duyğulardan, yaddaşlardan və dəyərlərdən doğur. Qonşuluq — xalqımızın sükutla saxladığı böyük əxlaq məktəbidir. Oxuyun, hiss edin, paylaşın…